سوال ۱۶۱ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۶۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۳ · فصل ۵: از ماده به انرژی
در هر یاختهٔ غدهٔ سپردیس (تیروئید) انسان، به‌منظور تغییر محصول نهایی قند کافت (گلیکولیز) و ورود آن به چرخهٔ کربس لازم است تا این محصول ابتدا ...................
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شناسایی محصول قندکافت: قندکافت در مادهٔ زمینهٔ سیتوپلاسم انجام می‌شود و محصول نهایی آن پیرووات است؛ بنابراین منظور سؤال از «این محصول»، پیرووات است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۶۶).
۲. ورود پیرووات به راکیزه و تغییر آن: پیرووات وارد راکیزه می‌شود و در فرایند اکسایش پیرووات، یک مولکول کربن‌دی‌اکسید، ، از دست می‌دهد. در نتیجه، مولکول سه‌کربنی پیرووات به بنیان دوکربنی استیل تبدیل می‌شود؛ در همین فرایند نیز تشکیل می‌شود (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۶۷–۶۸).
۳. تشکیل ترکیب آمادهٔ ورود به چرخه: پس از جداشدن کربن‌دی‌اکسید، بنیان استیل به کوآنزیم متصل می‌شود و استیل‌کوآنزیم را می‌سازد. پس خودِ پیرووات مستقیماً به این کوآنزیم متصل نمی‌شود (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۶۷–۶۸).
۴. ارتباط با چرخهٔ کربس: در آغاز چرخه، بخش استیلِ استیل‌کوآنزیم با مولکولی چهارکربنی ترکیب می‌شود و کوآنزیم جدا می‌شود (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۶۹). بنابراین تغییر لازمِ پیرووات پیش از این مرحله، آزادکردن کربن‌دی‌اکسید در راکیزه است؛ منظور از نماد درج‌شده در گزینهٔ اول نیز کربن‌دی‌اکسید است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: این گزینه از خلط «پیرووات» با «بنیان استیل» ناشی می‌شود. پیرووات مستقیماً به کوآنزیم متصل نمی‌شود؛ ابتدا کربن‌دی‌اکسید از دست می‌دهد و بنیان استیل حاصل به این کوآنزیم متصل می‌شود.
- گزینهٔ ۳: ممکن است تولید در قندکافت با اکسایش پیرووات اشتباه گرفته شود. تولید هنگام آماده‌سازی پیرووات برای ورود به چرخهٔ کربس، در راکیزه رخ می‌دهد، نه در مادهٔ زمینهٔ سیتوپلاسم.
- گزینهٔ ۴: این گزینه حاصل یکی‌دانستن مراحل مختلف تولید انرژی است؛ در اکسایش پیرووات، مستقیماً ساخته نمی‌شود. همچنین غشای مرتبط با زنجیرهٔ انتقال الکترون، غشای درونی راکیزه است، نه غشای خارجی آن.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «راکیزه مقصد پیرووات» را به یاد بیاورید: محصول نهایی قندکافت چیست و پیش از ورود به چرخهٔ کربس چه تغییری می‌کند؟
- میان پیرووات و بنیان استیل تفاوت بگذارید؛ آنچه به کوآنزیم متصل می‌شود، پیروواتِ دست‌نخورده نیست.
- پیرووات سه‌کربنی است، اما بنیان استیل دو کربن دارد. سرنوشت کربنِ جداشده و محل این تغییر را مشخص کنید.