سوال ۸ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۳ · فصل ۵: از ماده به انرژی
نخستین جزء از زنجیرهٔ انتقال الکترون یک راکیزه (میتوکندری) که هم الکترون‌های مربوط به و هم الکترون‌های مربوط به را دریافت می‌کند، چه مشخصه‌ای دارد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. مسیر ورود دو حامل یکسان نیست. با دنبال‌کردن شکل زنجیرهٔ انتقال الکترون می‌بینیم الکترون‌های ابتدا وارد نخستین مجموعهٔ پمپ‌کنندهٔ پروتون می‌شوند؛ اما الکترون‌های از مسیر دیگری وارد می‌شوند و از این پمپ عبور نمی‌کنند (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۷۰، شکل ۸).
۲. نخستین محل مشترک دو مسیر را مشخص می‌کنیم. الکترون‌های هر دو مسیر به یک ناقل مشترک در غشای درونی می‌رسند. این ناقل، یوبی‌کینون یا کوآنزیم است و خودش پروتون‌ها را به فضای بین دو غشا پمپ نمی‌کند.
۳. مقصد بعدی الکترون‌ها را بررسی می‌کنیم. ناقل مشترک، الکترون‌ها را به مجموعه‌ای می‌دهد که دومین محل پمپ‌کردن پروتون در زنجیره است. کتاب نیز نشان می‌دهد که پمپ‌شدن پروتون‌ها از بخش داخلی به فضای بین دو غشا در سه محل مشخص انجام می‌شود، نه در همهٔ اجزای زنجیره (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۷۰، شکل ۸). بنابراین ویژگی بیان‌شده در گزینهٔ سوم درست است.
نکتهٔ تمایز: دریافت نهایی الکترون‌ها توسط اکسیژن و تشکیل یون اکسید به بخش انتهایی زنجیره مربوط است، نه نخستین ناقل مشترک دو مسیر (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۷۰).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دریافت الکترون‌های پرانرژی را با پمپ‌کردن پروتون یکسان بدانید؛ اما همهٔ اجزای زنجیره پمپ پروتون نیستند. نخستین ناقل مشترک دو مسیر، الکترون‌ها را جابه‌جا می‌کند و خودش پروتون پمپ نمی‌کند.
- گزینهٔ ۲: این انتخاب از اشتباه‌گرفتن نخستین ناقل مشترک با بخش انتهایی زنجیره ناشی می‌شود. تبدیل اکسیژن به یون اکسید در پایان مسیر انتقال الکترون رخ می‌دهد، نه در محل به‌هم‌پیوستن دو مسیر.
- گزینهٔ ۴: ممکن است تصور کنید سیانید مستقیماً هر جزء زنجیره را غیرفعال می‌کند؛ اما هدف مستقیم آن مجموعهٔ انتهایی زنجیره است. توقف فعالیت سایر اجزا در پی مهار این مجموعه، به معنی اثر مستقیم سیانید بر آن‌ها نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در شکل زنجیرهٔ انتقال الکترون، محل ورود الکترون‌های دو حامل را پیدا کنید و مسیر هرکدام را دنبال کنید.
- الکترون‌های برخلاف الکترون‌های از نخستین محل پمپ پروتون عبور نمی‌کنند؛ دو مسیر کمی جلوتر به یک ناقل مشترک می‌رسند.
- ناقل محل اتصال دو مسیر، خودش پمپ پروتون نیست. برای تعیین ویژگی آن، جزء بلافاصله پس از آن را در شکل بررسی کنید و جایگاهش را میان محل‌های پمپ پروتون بشمارید.