سوال ۳۹ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۳۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
کدام مورد درخصوص دستگاه لنفی انسان، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید دو نکتهٔ شکل دستگاه لنفی را بررسی کنیم: محدودهٔ جمعآوری لنف توسط هر مجرا و محل تجمع گرههای لنفی.
گام اول ـ شناخت مسیر بازگشت لنف: لنف پس از عبور از رگهای لنفی، از راه دو مجرای لنفی به سیاهرگهای زیرترقوهای بازمیگردد. بنابراین، مجاری لنفی مسیر بازگشت لنف به خون هستند (زیستشناسی ۱، صفحههای ۵۹–۶۰).
گام دوم ـ مقایسهٔ دو مجرا: مطابق شکل کتاب، مجرای لنفی راست، لنف بخش راست سر و گردن، بازوی راست و بخش راست قفسهٔ سینه را دریافت میکند. لنف سایر بخشهای بدن، از جمله هر دو پا و بازوی چپ، به مجرای لنفی چپ میریزد. پس تقسیم مسیر لنف، صرفاً بر اساس راست یا چپ بودن اندام نیست (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۶۰، شکل ۱۵).
با این قاعده، سه عبارت نخست رد میشوند:
- گزینهٔ ۱ نادرست است؛ زیرا لنف هر دو پا به مجرای لنفی چپ میرسد.
- گزینهٔ ۲ نادرست است؛ زیرا لنف دو سوی گردن مسیر یکسانی ندارد و لنف بخش راست گردن به مجرای راست میریزد.
- گزینهٔ ۳ نادرست است؛ زیرا لنف بازوی راست به مجرای راست و لنف بازوی چپ به مجرای چپ میپیوندد.
گام سوم ـ بررسی محل گرهها: در شکل دستگاه لنفی، تجمع گرههای لنفی در ناحیهٔ زانوها نیز دیده میشود؛ بنابراین، عبارت گزینهٔ ۴ درست است (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۶۰، شکل ۱۵).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز تصور کند لنف هر نیمهٔ بدن به مجرای همنام همان سمت میریزد؛ اما لنف هر دو پا به مجرای لنفی چپ میرسد، نه مجرای لنفی راست.
- گزینهٔ ۲: بزرگتر بودن محدودهٔ جمعآوری لنف توسط مجرای چپ ممکن است باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما لنف بخش راست گردن به مجرای راست میریزد، پس واژهٔ «تماماً» نادرست است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز برای هر دو بازو مسیر تخلیهٔ یکسانی در نظر بگیرد؛ درحالیکه لنف بازوی راست به مجرای راست و لنف بازوی چپ به مجرای چپ میپیوندد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در شکل دستگاه لنفی کتاب، هم مسیر تخلیهٔ لنف و هم محل تجمع گرههای لنفی را بررسی کن؛ پاسخ فقط از متن گفتار به دست نمیآید.
- دو مجرای لنفی، لنف دو نیمهٔ بدن را بهطور قرینه جمع نمیکنند؛ مجرای راست فقط لنف بخشی از قسمت بالایی بدن را دریافت میکند.
- مسیر لنف پاها، دو سوی گردن و هر بازو را جداگانه دنبال کن. پس از بررسی سه ادعای مربوط به مجاری، محل گرههای لنفی را در شکل تطبیق بده.