سوال ۱۴ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۱۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
با توجه به دیوارهٔ سه‌لایه‌ای قلب انسان، ویژگی مشترک دولایه‌ای که با ضخیم‌ترین لایهٔ این دیواره مجاور هستند، کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، ابتدا باید دو لایهٔ موردنظر سؤال را شناسایی کنیم و سپس ویژگی مشترک آن‌ها را بیابیم.
۱. شناسایی ضخیم‌ترین لایه: دیوارهٔ قلب از درون‌شامه، لایهٔ میانی یا ماهیچهٔ قلب، و برون‌شامه تشکیل شده است. ضخیم‌ترین بخش، لایهٔ میانی است؛ بنابراین دو لایهٔ مجاور آن، درون‌شامه و برون‌شامه هستند (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
۲. مقایسهٔ دو لایه: درون‌شامه دارای بافت پوششی و بافت پیوندی زیر آن است. برون‌شامه نیز از بافت پوششی سنگ‌فرشی و بافت پیوندی متراکم تشکیل شده است. پس هر دو لایه دارای بافت پوششی‌اند (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
۳. یافتن ویژگی مشترک: در بافت پوششی، یاخته‌ها با فاصلهٔ بین‌یاخته‌ای اندک در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در نتیجه، هر دو لایه یاخته‌هایی دارند که بسیار به یکدیگر نزدیک‌اند. توجه کنید که گزینه از «داشتن چنین یاخته‌هایی» سخن می‌گوید، نه اینکه تمام یاخته‌های این دو لایه پوششی باشند.
بیشتر ماهیچه‌ای بودن، مخطط بودن یاخته‌ها و ارتباط آن‌ها از طریق صفحات بینابینی، به لایهٔ ماهیچه‌ای مربوط است. همچنین شرکت درون‌شامه در تشکیل دریچه‌ها را نمی‌توان به برون‌شامه تعمیم داد (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است ماهیچه‌ای بودن قلب را به همهٔ لایه‌های دیوارهٔ آن تعمیم دهید؛ اما بیشترِ لایهٔ میانی از یاخته‌های ماهیچه‌ای تشکیل شده است، نه درون‌شامه و برون‌شامه.
- گزینهٔ ۳: اشارهٔ کتاب به نقش درون‌شامه در تشکیل دریچه‌ها می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما این نقش، ویژگی مشترک درون‌شامه و برون‌شامه نیست.
- گزینهٔ ۴: مخطط بودن و ارتباط از راه صفحات بینابینی، از ویژگی‌های یاخته‌های ماهیچهٔ قلب است. این گزینه ویژگی لایهٔ میانی را بیان می‌کند، نه دو لایهٔ مجاور آن.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «ساختار بافتی قلب»، ترتیب لایه‌های دیواره و جایگاه ضخیم‌ترین لایه را به یاد بیاور.
- دو لایهٔ موردنظر، درون‌شامه و برون‌شامه‌اند؛ پس ویژگی‌های اختصاصی ماهیچهٔ قلب را کنار بگذار.
- هر دو لایه بافت پوششی دارند؛ آرایش یاخته‌ها و مقدار فضای بین آن‌ها را در این بافت به یاد بیاور.