سوال ۱۸۰ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۸۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
در انسان، اغلب گیرندههایی که به کاهش اکسیژن حساساند، در رگهایی یافت میشوند که ..........
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، ابتدا نوع رگِ محل گیرندهها را مشخص میکنیم و سپس ویژگی ساختمانی آن را مییابیم.
۱. شناسایی رگ: گیرندههای حساس به کاهش اکسیژن خون عمدتاً در ارتباط با دیوارهٔ آئورت و سرخرگهای گردنی قرار دارند؛ بنابراین رگهای موردنظر سؤال از نوع سرخرگاند. نباید محل تشخیص کاهش اکسیژن را با مویرگها، یعنی محل اصلی تبادل مواد، اشتباه گرفت.
۲. بررسی ساختمان سرخرگ: لایههای ماهیچهای و پیوندی دیوارهٔ سرخرگها نسبت به سیاهرگهای هماندازه ضخیمترند. این ساختمان برای تحمل فشار بالاتر خون مناسب است و سبب میشود سرخرگها در برش عرضی شکل گرد خود را بهتر حفظ کنند؛ در مقابل، سیاهرگهای هماندازه دیوارهٔ نازکتر و فضای داخلی بزرگتری دارند (زیستشناسی ۱، صفحههای ۵۵–۵۶).
۳. تطبیق با گزینهها: گرد دیده شدن در برش عرضی، ویژگی سرخرگها و مطابق گزینهٔ دوم است. قرارگیری بیشتر در سطح اندام و داشتن دریچههای داخلی به سیاهرگها مربوط میشود؛ دستهبندی بر پایهٔ ویژگیهای یاختههای دیواره و فاصلههای میان آنها نیز به مویرگها مربوط است (زیستشناسی ۱، صفحههای ۵۶–۵۷).
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با اشتباه گرفتن محل قرارگیری سرخرگها و سیاهرگها این گزینه انتخاب شود؛ اما قرارگیری سطحی بیشتر ویژگی سیاهرگهاست و بیشتر سرخرگها در عمق اندامها قرار دارند (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۵۶).
- گزینهٔ ۳: اشاره به فاصلهٔ میان یاختههای دیواره ممکن است یادآور تبادل مواد و اکسیژن باشد؛ اما این ویژگی به دستهبندی مویرگها مربوط است، نه سرخرگهای محل گیرندههای حساس به کاهش اکسیژن (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۵۷).
- گزینهٔ ۴: ممکن است یکطرفه بودن حرکت خون با وجود دریچه در همهٔ رگها اشتباه گرفته شود؛ درحالیکه دریچههای درون رگ، ویژگی بسیاری از سیاهرگها هستند، نه سرخرگهای موردنظر سؤال (زیستشناسی ۱، صفحههای ۵۵–۵۶).
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ابتدا محل گیرندههای حساس به کاهش اکسیژن خون را به یاد بیاورید؛ سؤال دربارهٔ محل تشخیص کاهش اکسیژن است، نه محل تبادل آن.
- گیرندههای موردنظر عمدتاً با آئورت و سرخرگهای گردنی ارتباط دارند؛ پس باید ویژگی سرخرگها را از ویژگی سیاهرگها و مویرگها جدا کنید.
- ضخامت بیشتر لایههای ماهیچهای و پیوندی سرخرگ، باعث میشود دیوارهٔ آن در برش عرضی بهتر شکل خود را حفظ کند؛ گزینهها را با این پیامد مقایسه کنید.