سوال ۱۵۹ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۵۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
چند مورد، در ارتباط با بخش‌های چین‌خوردهٔ درونی‌ترین لایهٔ دیوارهٔ قلب انسان، صحیح است؟
الف- ساختارهای کاملاً یکسانی را به وجود آورده‌اند.
ب- از یاخته‌هایی بسیار نزدیک به هم تشکیل شده‌اند.
ج- یاخته‌های آن توسط صفحات بینابینی با یکدیگر مرتبط شده‌اند.
د- توسط بافتی حاوی رشته‌های کلاژن ضخیم، مستحکم گردیده‌اند.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا منظور سؤال را مشخص می‌کنیم: درونی‌ترین لایهٔ دیوارهٔ قلب «درون‌شامه» است که از بافت پوششی و بافت پیوندی زیر آن تشکیل می‌شود و در تشکیل دریچه‌های قلب شرکت دارد؛ بنابراین منظور از بخش‌های چین‌خورده، دریچه‌های قلب است (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
الف ـ نادرست: دریچه‌های قلب ساختار «کاملاً یکسانی» ندارند؛ برای مثال، دریچه‌های دهلیزی‌ـ‌بطنی با دریچه‌های سینی متفاوت‌اند. حتی دو دریچهٔ دهلیزی‌ـ‌بطنی نیز یکی دولختی و دیگری سه‌لختی است؛ پس مشترک‌بودن منشأ بافتی، به معنای یکسان‌بودن کامل ساختار نیست (زیست‌شناسی ۱، شکل ساختمان قلب، صفحه‌های ۴۸–۴۹).
ب ـ درست: پوشش این چین‌خوردگی‌ها از بافت پوششی است. از ویژگی‌های بافت پوششی، نزدیک‌بودن یاخته‌ها به یکدیگر و کم‌بودن فضای بین‌یاخته‌ای است. توجه کنید که وجود این پوشش، به معنای نبودن بافت پیوندی در زیر آن نیست (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
ج ـ نادرست: صفحات بینابینی، محل ارتباط یاخته‌های ماهیچه‌ای قلب‌اند و به انتشار سریع پیام میان آن‌ها کمک می‌کنند. نباید این ویژگیِ ماهیچهٔ قلبی را به یاخته‌های پوششی دریچه‌ها نسبت داد (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
د ـ درست: بافت پیوندی متراکم، دارای رشته‌های ضخیم کلاژن است و به دریچه‌های قلب استحکام می‌دهد. نقش استحکام‌بخشی این بافت به دریچه‌ها در کتاب تصریح شده است (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۵۱).
پس دو عبارت «ب» و «د» صحیح‌اند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است فقط عبارت «ب» را درست بدانید و نقش بافت پیوندی را نادیده بگیرید؛ اما بافت پیوندی متراکمِ دارای رشته‌های ضخیم کلاژن نیز به دریچه‌ها استحکام می‌دهد، پس «د» هم درست است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است با تعمیم ویژگی یاخته‌های ماهیچه‌ای قلب به دریچه‌ها، عبارت «ج» را هم درست بشمارید؛ درحالی‌که صفحات بینابینی مربوط به یاخته‌های ماهیچه‌ای قلب‌اند، نه یاخته‌های پوششی دریچه‌ها.
- گزینهٔ ۴: این انتخاب می‌تواند حاصل یکسان دانستن همهٔ دریچه‌ها و نسبت‌دادن صفحات بینابینی به آن‌ها باشد؛ اما دریچه‌ها ساختار کاملاً یکسانی ندارند و پوشش آن‌ها نیز ماهیچهٔ قلبی نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ابتدا مشخص کنید درونی‌ترین لایهٔ دیوارهٔ قلب چه نام دارد و چین‌خوردگی‌های آن در تشکیل کدام ساختارها شرکت می‌کنند؛ بخش «ساختار بافتی قلب» را به یاد بیاورید.
- میان ویژگی‌های بافت پوششی، بافت پیوندی متراکم و ماهیچهٔ قلبی تفاوت بگذارید؛ نزدیکی یاخته‌ها، استحکام‌بخشی و صفحات بینابینی به یک نوع بافت مربوط نیستند.
- برای داوری نهایی، ساختار دریچه‌های دهلیزی‌ـ‌بطنی را با دریچه‌های سینی مقایسه کنید و دقت کنید که حضور بافت پوششی و پیوندی در دریچه، به معنای حضور یاخته‌های ماهیچه‌ای دارای صفحات بینابینی نیست.