دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · ریاضی

سوال ۱۴۳ ریاضی کنکور تجربی ۱۳۹۹ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۴۳ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۹، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۴۳ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۴۳ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

جواب‌های معادلهٔ مثلثاتی sin⁡(2x−π4)=cos⁡(x+π4)\sin(2x-\frac{\pi}{4})=\cos(x+\frac{\pi}{4})، با شرط x≠kπx\neq k\pi، که در آن kk یک عدد صحیح است، کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: kπ3\frac{k\pi}{3}
  2. گزینهٔ ۲: 2kπ3\frac{2k\pi}{3}
  3. گزینهٔ ۳: 2kπ3−π6\frac{2k\pi}{3}-\frac{\pi}{6}
  4. گزینهٔ ۴: 2kπ3+π6\frac{2k\pi}{3}+\frac{\pi}{6}
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

ابتدا دو طرف معادله را به یک نسبت مثلثاتی تبدیل می‌کنیم. از اتحاد زاویه‌های متمم داریم:
cos⁡(x+π4)=sin⁡(π2−x−π4)=sin⁡(π4−x)\cos(x+\frac{\pi}{4})=\sin(\frac{\pi}{2}-x-\frac{\pi}{4})=\sin(\frac{\pi}{4}-x).
پس معادله به شکل زیر درمی‌آید:
sin⁡(2x−π4)=sin⁡(π4−x)\sin(2x-\frac{\pi}{4})=\sin(\frac{\pi}{4}-x).

طبق قاعدهٔ جواب‌های کلی برابری دو سینوس، اگر sin⁡A=sin⁡B\sin A=\sin B باشد، دو حالت A=B+2kπA=B+2k\pi یا A=π−B+2kπA=\pi-B+2k\pi را بررسی می‌کنیم که در آن k∈Zk\in\mathbb{Z} است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۴–۴۵).

حالت اول:
2x−π4=π4−x+2kπ2x-\frac{\pi}{4}=\frac{\pi}{4}-x+2k\pi
در نتیجه:
3x=π2+2kπ⇒x=2kπ3+π63x=\frac{\pi}{2}+2k\pi\quad\Rightarrow\quad x=\frac{2k\pi}{3}+\frac{\pi}{6}.

حالت دوم:
2x−π4=π−(π4−x)+2kπ2x-\frac{\pi}{4}=\pi-(\frac{\pi}{4}-x)+2k\pi
بنابراین:
2x−π4=3π4+x+2kπ⇒x=(2k+1)π2x-\frac{\pi}{4}=\frac{3\pi}{4}+x+2k\pi\quad\Rightarrow\quad x=(2k+1)\pi.
این جواب‌ها همگی مضرب صحیحی از π\pi هستند؛ بنابراین با شرط سؤال حذف می‌شوند.

بررسی شرط برای حالت اول: اگر جوابی از این دسته برابر mπm\pi باشد، با فرض m∈Zm\in\mathbb{Z} خواهیم داشت:
2kπ3+π6=mπ⇒4k+1=6m\frac{2k\pi}{3}+\frac{\pi}{6}=m\pi\quad\Rightarrow\quad 4k+1=6m.
این برابری ممکن نیست؛ چون طرف چپ فرد و طرف راست زوج است. پس تمام جواب‌های حالت اول مجازند و مجموعهٔ جواب نهایی برابر است با:
x=2kπ3+π6,k∈Zx=\frac{2k\pi}{3}+\frac{\pi}{6},\qquad k\in\mathbb{Z}.

پاسخ: گزینهٔ ۴

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است با حذف اشتباه جملهٔ ثابت زاویه و درنظرگرفتن دورهٔ نادرست، به x=kπ3x=\frac{k\pi}{3} برسید. این مجموعه حتی مقدار مجاز x=π3x=\frac{\pi}{3} را شامل می‌شود که در معادله صدق نمی‌کند؛ زیرا دو طرف به‌ترتیب sin⁡5π12\sin\frac{5\pi}{12} و cos⁡7π12\cos\frac{7\pi}{12} هستند و علامت مخالف دارند.
  • گزینهٔ ۲: اگر هنگام ساده‌سازی، جملهٔ ثابت π2\frac{\pi}{2} را از رابطهٔ 3x=2kπ+π23x=2k\pi+\frac{\pi}{2} حذف کنید، به این گزینه می‌رسید. تقسیم بر ضریب مجهول باید روی همهٔ جمله‌ها انجام شود و جملهٔ ثابت را نمی‌توان کنار گذاشت.
  • گزینهٔ ۳: این گزینه می‌تواند حاصل اشتباه در علامت جملهٔ ثابت هنگام انتقال یا تقسیم باشد. در شاخهٔ باقی‌مانده، رابطهٔ 3x=2kπ+π23x=2k\pi+\frac{\pi}{2} برقرار است؛ پس جملهٔ ثابت جواب مثبت است، نه منفی.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. روش حل معادلهٔ برابری دو سینوس را در درس معادلات مثلثاتی مرور کنید؛ ابتدا کسینوسِ طرف راست را به سینوس تبدیل کنید.
  2. از اتحاد cos⁡θ=sin⁡(π2−θ)\cos\theta=\sin(\frac{\pi}{2}-\theta) استفاده کنید. سپس برای sin⁡A=sin⁡B\sin A=\sin B، هر دو حالت A=B+2kπA=B+2k\pi و A=π−B+2kπA=\pi-B+2k\pi را بنویسید.
  3. یکی از دو حالت، جواب‌هایی از شکل x=(2k+1)πx=(2k+1)\pi می‌دهد که با شرط سؤال حذف می‌شوند. در حالت دیگر، پس از جمع‌کردن جمله‌های مجهول، رابطهٔ 3x=2kπ+π23x=2k\pi+\frac{\pi}{2} را حل کنید.

ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «مثلثات» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۳۹۹