سوال ۲۰۱ زیست کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، باید به واژهٔ «هر» توجه کنیم: عبارت درست باید دربارهٔ همهٔ پادتن‌ها صدق کند، نه فقط برخی از آن‌ها یا یکی از روش‌های عملکردشان.

گام اول ـ بررسی ساختار و اختصاصی بودن اتصال:
طبق کتاب، پادتن مولکولی پروتئینی و به‌شکل حرف Y است که دو جایگاه اتصال به پادگن دارد. در توضیح شکل نیز آمده است که هر پادتن توانایی اتصال به دو مولکول پادگن یکسان را دارد؛ بنابراین دو جایگاه اتصال، به معنی شناسایی دو نوع پادگن متفاوت نیست. این ویژگی ساختاری، درستی گزینهٔ دوم را نشان می‌دهد (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۷۲–۷۳، شکل ۱۲).

گام دوم ـ بررسی منشأ پادتن‌های موجود در بدن:
یاخته‌های پادتن‌ساز پادتن ترشح می‌کنند، اما نباید «وجود پادتن در بدن فرد» را الزاماً نتیجهٔ تولید مستقیم آن توسط یاخته‌های همان فرد بدانیم. کتاب از تجویز پادتن آماده به‌شکل سرم، مانند سرم ضد کزاز، نام می‌برد؛ پس پادتن می‌تواند از بیرون وارد بدن شود. ازاین‌رو، گزینهٔ اول با تعمیم تولید مستقیم به همهٔ پادتن‌های موجود در بدن فرد پذیرفتنی نیست (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۷۳).

گام سوم ـ بررسی ترتیب عملکرد:
عملکرد اختصاصی پادتن با اتصال به پادگن آغاز می‌شود، نه با نابودی یاختهٔ بیگانه. در یکی از مسیرها، اتصال پادتن باعث فعال شدن پروتئین‌های مکمل می‌شود و این پروتئین‌ها با ایجاد منفذ به نابودی یاخته کمک می‌کنند. بنابراین گزینهٔ سوم، هم ترتیب رویدادها و هم نقش عوامل مؤثر در نابودی یاخته را نادرست بیان می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۷۳، شکل ۱۴).

گام چهارم ـ تفکیک روش خاص از ویژگی همگانی:
رسوب دادن پادگن‌های محلول فقط یکی از راه‌های غیرفعال‌سازی پادگن است. کتاب راه‌های دیگری مانند خنثی‌سازی، به‌هم‌چسباندن میکروب‌ها و فعال کردن مکمل را نیز نشان می‌دهد؛ پس نمی‌توان رسوب دادن پادگن محلول را به هر پادتن نسبت داد و گزینهٔ چهارم نادرست است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۷۳، شکل ۱۴).

پاسخ: گزینهٔ ۲