سوال ۱۸۸ زیست کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

۱. سهم گیاه پدری را مشخص می‌کنیم. گیاه گرده‌دهنده سفید و دارای ژن‌نمود $\mathrm{WW}$ است؛ پس هر دو زامهٔ حاصل از دانهٔ گرده، دگرهٔ $\mathrm{W}$ دارند. دو زامه از تقسیم یاختهٔ زایشی به وجود می‌آیند و با لولهٔ گرده به کیسهٔ رویانی می‌رسند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۷).

۲. سهم گیاه مادری را بررسی می‌کنیم. گیاه پذیرندهٔ گرده دارای ژن‌نمود $\mathrm{RW}$ است؛ بنابراین تخم‌زا می‌تواند دارای دگرهٔ $\mathrm{R}$ یا $\mathrm{W}$ باشد. نکتهٔ مهم این است که تخم‌زا و دو هستهٔ یاختهٔ دوهسته‌ایِ یک کیسهٔ رویانی، حاصل تقسیم‌های رشتمانِ یک هاگ هستند؛ پس برای این ژن، دگرهٔ یکسان دارند. در نتیجه، اگر تخم‌زا $\mathrm{R}$ داشته باشد، هر دو هستهٔ مادری نیز $\mathrm{R}$ دارند و اگر تخم‌زا $\mathrm{W}$ داشته باشد، هر دو هستهٔ مادری نیز $\mathrm{W}$ دارند.

۳. دو لقاح را با هم دنبال می‌کنیم. یک زامه با تخم‌زا ترکیب می‌شود و تخم اصلی، منشأ رویان، را می‌سازد. زامهٔ دیگر با یاختهٔ دوهسته‌ای ترکیب می‌شود و تخم ضمیمه، منشأ درون‌دانه، را تشکیل می‌دهد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۸).

• اگر تخم‌زا دارای $\mathrm{R}$ باشد، ژن‌نمود رویان از ترکیب $\mathrm{R}+\mathrm{W}$ برابر $\mathrm{RW}$ و رخ‌نمود آن صورتی است. در همین حالت، ژن‌نمود درون‌دانه از ترکیب $\mathrm{R}+\mathrm{R}+\mathrm{W}$ برابر $\mathrm{RRW}$ خواهد بود.

• اگر تخم‌زا دارای $\mathrm{W}$ باشد، ژن‌نمود رویان از ترکیب $\mathrm{W}+\mathrm{W}$ برابر $\mathrm{WW}$ و رخ‌نمود آن سفید است. در همین حالت، ژن‌نمود درون‌دانه از ترکیب $\mathrm{W}+\mathrm{W}+\mathrm{W}$ برابر $\mathrm{WWW}$ خواهد بود.

بنابراین دو حالتِ سازگار، «رویان صورتی با درون‌دانهٔ $\mathrm{RRW}$» و «رویان سفید با درون‌دانهٔ $\mathrm{WWW}$» هستند. از میان گزینه‌ها، فقط حالت دوم به‌درستی آمده است.

پاسخ: گزینهٔ ۴