سوال ۱۷۰ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۷۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۲: گوارش و جذب مواد
کدام عبارت، در ارتباط با شبکه‌های یاخته‌های عصبی دستگاه عصبی روده‌ای لولهٔ گوارش انسان درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، ویژگی‌های شبکه‌های عصبی روده‌ای را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم:
۱. محل حضور: این شبکه‌ها در دیوارهٔ لولهٔ گوارش، از مری تا مخرج، وجود دارند و جایگاه آن‌ها هم لایهٔ ماهیچه‌ای و هم زیرمخاط است؛ بنابراین حضورشان به لایهٔ ماهیچه‌ای روده محدود نیست (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۱۸–۱۹ و ۲۷).
۲. کارکرد: شبکه‌های عصبی روده‌ای در تنظیم هر دو فعالیتِ تحرک و ترشح نقش دارند؛ پس نمی‌توان کار آن‌ها را فقط تنظیم ترشح در روده دانست (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۲۷).
۳. ارتباط با دستگاه عصبی خودمختار: این شبکه‌ها توانایی فعالیت مستقل از دستگاه عصبی خودمختار را دارند؛ بااین‌حال، دستگاه خودمختار با آن‌ها در ارتباط است و عملکردشان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین «استقلال در فعالیت» به معنای «نداشتن ارتباط» یا «تأثیرپذیری نادر» نیست. کتاب نیز نادر بودن این تأثیر را مطرح نکرده است (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۲۷).
در نتیجه، عبارتِ بیان‌کنندهٔ توانایی فعالیت مستقل شبکه‌های عصبی روده‌ای درست است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به دلیل نقش این شبکه‌ها در تنظیم حرکت، جایگاه آن‌ها را فقط لایهٔ ماهیچه‌ای بدانید؛ اما شبکه‌های عصبی در زیرمخاط نیز حضور دارند، پس قید «فقط» نادرست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است با توجه به نقش این شبکه‌ها در تنظیم ترشح و نام «روده‌ای»، این عبارت را بپذیرید؛ اما آن‌ها هم تحرک و هم ترشح را تنظیم می‌کنند و گسترهٔ حضورشان از مری تا مخرج است، نه فقط روده.
- گزینهٔ ۴: ممکن است توانایی فعالیت مستقل را به معنای تأثیرپذیری نادر از دستگاه عصبی خودمختار بگیرید؛ اما کتاب ارتباط و تأثیرگذاری دستگاه خودمختار بر این شبکه‌ها را بیان می‌کند و قید «به ندرت» پشتوانه‌ای ندارد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «تنظیم فرایندهای گوارشی» به تفاوت شبکه‌های عصبی روده‌ای و دستگاه عصبی خودمختار توجه کنید.
- اطلاعات این شبکه‌ها را در سه محور مرور کنید: محل حضور در دیواره، تنظیم حرکت و ترشح، و نوع ارتباط با دستگاه عصبی خودمختار.
- توانایی انجام فعالیت بدون وابستگی به دستگاه عصبی خودمختار، به معنای قطع ارتباط یا تأثیر نپذیرفتن از آن نیست؛ عبارتی را پیدا کنید که این دو مفهوم را با هم اشتباه نگرفته باشد.