سوال ۱۵۸ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۵۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۲: حواس
کدام مورد، دربارهٔ سرخرگی که از محل عصب بینایی وارد کرهٔ چشم انسان می‌شود، صحیح است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید مسیر سرخرگ مورد سؤال را از رگ‌های فراوان مشیمیه تفکیک کنیم.
گام اول ـ شناسایی محل انشعاب سرخرگ: در شکل ساختمان چشم و نمای شبکیه، رگ‌هایی دیده می‌شوند که از محل عصب بینایی وارد چشم شده و در سطح داخلی شبکیه شاخه‌شاخه می‌شوند؛ بنابراین سرخرگ مورد سؤال با خون‌رسانی شبکیه ارتباط دارد (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۲۳ تا ۲۵، شکل‌های ساختمان چشم و نمای شبکیه).
گام دوم ـ تعیین موقعیت شبکیه: طبق متن کتاب، شبکیه داخلی‌ترین لایهٔ کرهٔ چشم است. پس منشعب‌شدن این سرخرگ در سطح داخلی شبکیه، به معنای انشعاب آن در مجاورت داخلی‌ترین لایهٔ چشم است؛ در نتیجه عبارت گزینهٔ دوم درست است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۲۴).
گام سوم ـ بررسی عبارت‌های دیگر:
ـ بخش رنگین چشم، عنبیه است و در مرکز آن سوراخ مردمک قرار دارد؛ مردمک بافت نیست که سرخرگ آن را تغذیه کند (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۲۳ تا ۲۴).
ـ مادهٔ ژله‌ای پشت عدسی، زجاجیه است. زجاجیه در مجاورت سطح داخلی شبکیه قرار دارد، اما شفاف است؛ بنابراین توصیف آن به‌صورت «غیرشفاف» نادرست است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۲۴).
ـ پردهٔ شفاف جلوی چشم، قرنیه است که رگ خونی ندارد. کتاب تأمین مواد غذایی و اکسیژن قرنیه را به زلالیه نسبت می‌دهد، نه ورود شاخه‌های انتهایی این سرخرگ به قرنیه (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۲۴).
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بخش رنگین چشم را با یک ناحیهٔ کاملاً بافتی اشتباه بگیرید؛ اما وسط عنبیه، سوراخ مردمک قرار دارد و سوراخ، بافتی نیست که خون‌رسانی شود.
- گزینهٔ ۳: این گزینه با اشاره به حالت ژله‌ای زجاجیه، درست به نظر می‌رسد؛ اما زجاجیه شفاف است، نه غیرشفاف، و همین ویژگی برای عبور نور ضرورت دارد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است تصور کنید شاخه‌های این سرخرگ تا همهٔ بخش‌های چشم ادامه دارند؛ اما قرنیه رگ خونی ندارد و مواد غذایی و اکسیژن آن از طریق زلالیه تأمین می‌شود.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در شکل‌های ساختمان چشم و نمای شبکیه، محل ورود رگ‌ها را نسبت به عصب بینایی دنبال کنید و ترتیب لایه‌های دیوارهٔ چشم را به یاد بیاورید.
- مشیمیه لایه‌ای پرمویرگ است، اما برای شناسایی سرخرگ مورد سؤال باید مسیر رگی را دنبال کنید که از محل عصب بینایی وارد می‌شود؛ شاخه‌های آن در نمای شبکیه دیده می‌شوند.
- اکنون جایگاه شبکیه را در میان لایه‌های دیوارهٔ چشم مشخص کنید و آن را با توصیف مکانی گزینه‌ها تطبیق دهید.