دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · فیزیک

سوال ۲۰۸ فیزیک کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

سوال ۲۰۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۸، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۲۰۸ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۲۰۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست

این سوال در دفترچه شکل دارد؛ این‌جا شکل به‌صورت متنی توصیف شده است.

مطابق شکل زیر، متحرکی با شتاب ثابت 2 ms22\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}^2} روی محور xx حرکت می‌کند. اگر فاصلهٔ بین دو نقطهٔ AA و BB را در مدت ۸ ثانیه طی کند و در نقطهٔ OO سرعتش صفر باشد، فاصلهٔ OAOA چند متر است؟

شکل: محور افقی x با جهت مثبت به راست. روی محور از چپ به راست سه نقطه قرار دارند: O، سپس A، سپس B. فاصلهٔ بین A و B با یک پیکان دوطرفه و عدد 160 m مشخص شده است.

  1. گزینهٔ ۱: 1818
  2. گزینهٔ ۲: 3636
  3. گزینهٔ ۳: 4545
  4. گزینهٔ ۴: 7272
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

ابتدا سرعت متحرک در AA را پیدا می‌کنیم و سپس از شرط سکون در OO برای محاسبهٔ فاصلهٔ خواسته‌شده استفاده می‌کنیم.

گام اول: نوشتن معادلهٔ حرکت برای بازهٔ ABAB
در حرکت با شتاب ثابت، رابطهٔ جابه‌جایی به‌صورت Δx=v0Δt+12a(Δt)2\Delta x=v_0\Delta t+\tfrac{1}{2}a(\Delta t)^2 است (فیزیک ۳، صفحه‌های ۱۶–۱۷). با درنظرگرفتن حرکت از AA به BB در جهت مثبت محور، داریم:
ΔxAB=160 m,ΔtAB=8 s,a=2 m/s2\Delta x_{AB}=160\,\mathrm{m},\qquad \Delta t_{AB}=8\,\mathrm{s},\qquad a=2\,\mathrm{m/s^2}
بنابراین:
160=8vA+12×2×82160=8v_A+\tfrac{1}{2}\times2\times8^2
160=8vA+64⇒vA=12 m/s160=8v_A+64\quad\Rightarrow\quad v_A=12\,\mathrm{m/s}
نکتهٔ مهم این است که سرعت در OO صفر است، نه در AA؛ پس نباید جملهٔ مربوط به سرعت اولیهٔ بازهٔ ABAB را حذف کنیم.

گام دوم: تعیین زمان حرکت از OO تا AA
از رابطهٔ سرعت ــ زمان حرکت با شتاب ثابت، که در استخراج معادلهٔ مکان ــ زمان نیز به کار رفته است، استفاده می‌کنیم (فیزیک ۳، صفحه‌های ۱۶–۱۷):
vA=vO+aΔtOAv_A=v_O+a\Delta t_{OA}
12=0+2ΔtOA⇒ΔtOA=6 s12=0+2\Delta t_{OA}\quad\Rightarrow\quad\Delta t_{OA}=6\,\mathrm{s}

گام سوم: محاسبهٔ فاصلهٔ OAOA
چون متحرک در OO ساکن است، داریم:
ΔxOA=12a(ΔtOA)2=12×2×62=36 m\Delta x_{OA}=\tfrac{1}{2}a(\Delta t_{OA})^2=\tfrac{1}{2}\times2\times6^2=36\,\mathrm{m}
نقطهٔ AA در سمت راست OO قرار دارد؛ بنابراین فاصلهٔ این دو نقطه برابر اندازهٔ همین جابه‌جایی، یعنی 36 m36\,\mathrm{m} است. تمایز فاصله از مبدأ و مکان نیز در کتاب تأکید شده است (فیزیک ۳، صفحه‌های ۱۴–۱۵).

پاسخ: گزینهٔ ۲

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: این مقدار ممکن است از واردکردن یک ضریب نصفِ اضافی در محاسبهٔ جابه‌جایی به‌دست آید. ضریب 12\tfrac{1}{2} در رابطهٔ Δx=12at2\Delta x=\tfrac{1}{2}at^2 فقط یک بار به کار می‌رود.
  • گزینهٔ ۳: خطای محاسباتی در تعیین سرعت متحرک در AA یا زمان حرکت از OO تا AA می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود. باید ابتدا معادلهٔ حرکت را فقط برای بازهٔ ABAB نوشت؛ زمان داده‌شده مربوط به همین بازه است، نه حرکت از نقطهٔ سکون.
  • گزینهٔ ۴: اگر پس از یافتن زمان حرکت از OO تا AA، به‌اشتباه از رابطهٔ Δx=at2\Delta x=at^2 استفاده کنید، به 72 m72\,\mathrm{m} می‌رسید. در حرکت با شتاب ثابت از حالت سکون، رابطهٔ درست Δx=12at2\Delta x=\tfrac{1}{2}at^2 است.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. معادلهٔ مکان ــ زمان حرکت با شتاب ثابت را از بخش مربوط در فیزیک ۳ به یاد بیاورید. مبدأ زمان را می‌توان در هر نقطهٔ دلخواه، از جمله هنگام عبور از نقطهٔ آغاز بازهٔ داده‌شده، انتخاب کرد.
  2. برای حرکت از AA تا BB بنویسید: 160=vA(8)+12(2)(8)2160=v_A(8)+\tfrac{1}{2}(2)(8)^2. دقت کنید که سرعت اولیهٔ این بازه صفر نیست.
  3. پس از یافتن vAv_A، با استفاده از vO=0v_O=0 و رابطهٔ vA=vO+aΔtOAv_A=v_O+a\Delta t_{OA}، زمان حرکت از نقطهٔ سکون تا AA را تعیین کنید؛ سپس جابه‌جایی این بازه را از معادلهٔ مکان ــ زمان به‌دست آورید.

فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «حرکت بر خط راست» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۳۹۸