دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · فیزیک

سوال ۴۹ فیزیک کنکور تجربی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

سوال ۴۹ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۵، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۴۹ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۴۹ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست

این سوال در دفترچه شکل دارد؛ این‌جا شکل به‌صورت متنی توصیف شده است.

نمودار سرعت ـ زمان دو متحرک A و B که روی یک خط راست حرکت می‌کنند، مطابق شکل زیر است. اگر در لحظهٔ t=0 st=0\,\mathrm{s} متحرک B از مبدأ محور و متحرک A از مکان x⃗0=(+50 m)i⃗\vec{x}_0=(+50\,\mathrm{m})\vec{i} عبور کنند، در لحظهٔ t=2 st=2\,\mathrm{s}، فاصلهٔ دو متحرک از هم چند متر است؟

شکل: نمودار V(m/s) برحسب t(s) با دو خط راست صعودی A و B. خط A از مقدار V=-28 در t=0 شروع می‌شود (شیب تندتر) و محور زمان را در t=4 قطع می‌کند. خط B از V=-10 در t=0 شروع می‌شود (شیب کمتر) و محور زمان را در t=5 قطع می‌کند. دو خط یکدیگر را در زیر محور زمان (حوالی t بین ۰ و ۴) قطع می‌کنند؛ پس از آن A بالاتر از B است. روی محور عمودی -10 و -28 و روی محور زمان اعداد ۴ و ۵ نوشته شده است.

  1. گزینهٔ ۱: 7
  2. گزینهٔ ۲: 8
  3. گزینهٔ ۳: 23
  4. گزینهٔ ۴: 24
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

برای یافتن فاصله، ابتدا جابه‌جایی و سپس مکان هر متحرک را محاسبه می‌کنیم. مساحت علامت‌دار بین نمودار سرعت ـ زمان و محور زمان برابر جابه‌جایی است؛ بخش زیر محور زمان با علامت منفی حساب می‌شود (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۹ و صفحات ۲۰–۲۱).

گام اول: یافتن سرعت‌ها در لحظهٔ موردنظر
چون نمودارها خط راست‌اند، شتاب هر متحرک ثابت و برابر شیب نمودار سرعت ـ زمان است:
aA=0−(−28)4−0=7 m/s2a_A=\frac{0-(-28)}{4-0}=7\,\mathrm{m/s^2}
aB=0−(−10)5−0=2 m/s2a_B=\frac{0-(-10)}{5-0}=2\,\mathrm{m/s^2}
پس در لحظهٔ t=2 st=2\,\mathrm{s} داریم:
vA=−28+7×2=−14 m/sv_A=-28+7\times2=-14\,\mathrm{m/s}
vB=−10+2×2=−6 m/sv_B=-10+2\times2=-6\,\mathrm{m/s}

گام دوم: محاسبهٔ جابه‌جایی‌ها
در این بازه، هر دو نمودار زیر محور زمان‌اند. بنابراین جابه‌جایی‌ها از مساحت علامت‌دار ذوزنقه‌ها به دست می‌آیند:
ΔxA=−28+(−14)2×2=−42 m\Delta x_A=\frac{-28+(-14)}{2}\times2=-42\,\mathrm{m}
ΔxB=−10+(−6)2×2=−16 m\Delta x_B=\frac{-10+(-6)}{2}\times2=-16\,\mathrm{m}

گام سوم: محاسبهٔ مکان‌ها و فاصله
با استفاده از رابطهٔ x=x0+Δxx=x_0+\Delta x:
xA=50−42=8 mx_A=50-42=8\,\mathrm{m}
xB=0−16=−16 mx_B=0-16=-16\,\mathrm{m}
فاصلهٔ دو متحرک، قدرمطلق اختلاف مکان‌های آن‌هاست؛ همان‌طور که در محاسبهٔ فاصله از مبدأ نیز باید قدرمطلق مکان را در نظر گرفت (فیزیک ۳، صفحات ۱۴–۱۵):
d=∣xA−xB∣=∣8−(−16)∣=24 md=|x_A-x_B|=|8-(-16)|=24\,\mathrm{m}

پاسخ: گزینهٔ ۴

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: عدد 77 از محاسبهٔ شیب نمودار متحرک AA به دست می‌آید، اما این کمیت شتاب با واحد m/s2\mathrm{m/s^2} است، نه فاصلهٔ دو متحرک.
  • گزینهٔ ۲: در لحظهٔ خواسته‌شده، اندازهٔ اختلاف سرعت‌ها برابر ∣−14−(−6)∣=8 m/s|-14-(-6)|=8\,\mathrm{m/s} است. این مقدار اختلاف سرعت است، نه فاصله؛ برای یافتن فاصله باید جابه‌جایی‌ها و مکان‌های اولیه را در نظر گرفت.
  • گزینهٔ ۳: این مقدار ممکن است بر اثر خطای عددی در محاسبهٔ مساحت ذوزنقه‌ها یا تفاضل مکان‌ها به دست آید. جابه‌جایی‌های دقیق دو متحرک −42 m-42\,\mathrm{m} و −16 m-16\,\mathrm{m} هستند و با احتساب فاصلهٔ اولیه، این گزینه حاصل نمی‌شود.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. به یاد بیاورید که در نمودار سرعت ـ زمان، مساحت علامت‌دار بین نمودار و محور زمان، جابه‌جایی را نشان می‌دهد؛ مکان نهایی علاوه بر جابه‌جایی، به مکان اولیه نیز وابسته است.
  2. هر دو نمودار خط راست‌اند؛ از سرعت اولیه و زمان صفرشدن سرعت، شیب هر خط را بیابید و سپس سرعت‌ها را در لحظهٔ خواسته‌شده حساب کنید.
  3. جابه‌جایی هر متحرک را از مساحت علامت‌دار ذوزنقهٔ زیر نمودارش به دست آورید؛ سپس در رابطهٔ d=∣50 m+ΔxA−ΔxB∣d=|50\,\mathrm{m}+\Delta x_A-\Delta x_B| قرار دهید.

فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «حرکت بر خط راست» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۴۰۵