سوال ۱۵۰ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۵۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۷: زمین‌شناسی ایران
کدام پهنه‌های زمین‌شناسی ایران، از نظر ذخایر مواد معدنی فلزی، نسبت به سایر پهنه‌ها از توان کمتری برخوردار هستند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا نوع ذخیرهٔ مورد پرسش را مشخص می‌کنیم: سؤال دربارهٔ «مواد معدنی فلزی» است، نه مجموع منابع اقتصادی یا ذخایر نفت و گاز.
۲. کتاب در بخش منابع معدنی و ذخایر انرژی ایران، زاگرس و کپه‌داغ را دو پهنه‌ای معرفی می‌کند که توان ذخایر فلزی آن‌ها در مقایسه با دیگر پهنه‌ها کمتر است؛ در عین حال، بخش عمدهٔ ذخایر نفت و گاز کشور در همین دو پهنه قرار دارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۵).
۳. جدول مشخصات پهنه‌ها نیز برای زاگرس، نفت و گاز و برای کپه‌داغ، میدان‌های گازی خانگیران و گنبدلی سرخس را ذکر می‌کند. در مقابل، برای ایران مرکزی ذخایر متعدد فلزی آورده شده است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۴).
بنابراین، برخورداری از ذخایر فراوان انرژی به معنای توان بالای ذخایر فلزی نیست. همچنین «توان کمتر» را نباید به معنای نبود کامل ذخایر فلزی دانست. زوج موردنظر سؤال، زاگرس و کپه‌داغ است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با دیدن زغال‌سنگ به‌عنوان منبع اقتصادی البرز، توان فلزی آن را کم بدانید و این برداشت را به ایران مرکزی تعمیم دهید؛ اما کتاب برای ایران مرکزی «ذخایر متعدد فلزی» ذکر کرده است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۴).
- گزینهٔ ۳: کپه‌داغ به‌درستی در گروه پهنه‌های کم‌توان‌تر از نظر ذخایر فلزی قرار می‌گیرد، اما ایران مرکزی چنین وضعیتی ندارد و دارای ذخایر متعدد فلزی است (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۱۱۴ و ۱۱۵).
- گزینهٔ ۴: ممکن است چون سنگ‌های اصلی زاگرس و البرز در جدول، رسوبی معرفی شده‌اند، این دو را انتخاب کنید؛ اما رسوبی‌بودن به‌تنهایی معیار این مقایسه نیست و کتاب در کنار زاگرس، کپه‌داغ را نام می‌برد، نه البرز (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۱۱۴ و ۱۱۵).
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «منابع معدنی و ذخایر انرژی ایران» را مرور کنید؛ توان یک پهنه از نظر ذخایر فلزی لزوماً با توان آن از نظر نفت و گاز یکسان نیست.
- در جدول مشخصات پهنه‌ها، ایران مرکزی دارای ذخایر متعدد فلزی است؛ بنابراین گزینه‌هایی را که این پهنه را در گروه کم‌توان‌تر قرار داده‌اند، کنار بگذارید.
- میان دو گزینهٔ باقی‌مانده، به پهنهٔ همراه زاگرس توجه کنید: در جدول، برای پهنهٔ موردنظر میدان‌های گازی خانگیران و گنبدلی سرخس ذکر شده است.