سوال ۱۲۲ زمین‌شناسی کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

پاسخ تشریحی

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

• گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز از واژهٔ «سبز»، سبزرنگ بودن گدازهٔ اولیه را نتیجه بگیرد؛ اما رنگ سنگ چنین چیزی را ثابت نمی‌کند. همچنین سنگ آذرآواری از مواد پرتابی آتشفشان، مانند خاکستر، تشکیل می‌شود و نباید آن را با سنگ حاصل از سردشدن جریان گدازه یکی دانست.
• گزینهٔ ۳: این گزینه با اشاره به آتشفشان زیردریایی، بخشی از شرایط را درست بیان می‌کند؛ اما محیط تشکیل این سنگ‌ها دریای کم‌عمق بوده است، نه عمیق. فراوانی جانداران فتوسنتزکننده نیز علت تشکیل یا سبزرنگ بودن این سنگ‌های آذرآواری نیست.
• گزینهٔ ۴: قرارگرفتن دماوند در البرز ممکن است باعث شود هر سنگ آتشفشانی این رشته‌کوه را به آن نسبت دهیم؛ اما تشکیل سنگ‌های آذرآواری سبز البرز به فعالیت آتشفشان‌های زیردریایی مربوط است، نه انتقال رودخانه‌ای مواد دماوند. معرفی دماوند به‌عنوان آتشفشانی جوان در کتاب نیز مجوز چنین تعمیمی نیست.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

1. ابتدا مفهوم «آذرآواری» را به یاد بیاور: این سنگ‌ها از چه نوع مواد آتشفشانی تشکیل می‌شوند و چه تفاوتی با سنگ‌های حاصل از جریان گدازه دارند؟
2. خاکستر آتشفشانی را از گدازهٔ روان جدا کن؛ همچنین سبزرنگ بودن سنگ را نشانهٔ سبزرنگ بودن گدازه یا حضور جانداران فتوسنتزکننده ندان.
3. اکنون محیط دریایی تشکیل این سنگ‌ها را از نظر عمق بررسی کن و گزینه‌ای را بجوی که هم با آن محیط و هم با منشأ آذرآواری سازگار باشد.