سوال ۱۲۳ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۲۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۷: زمین‌شناسی ایران
بیشترین فعالیت آتشفشانی دورهٔ کواترنری ایران در کدام امتداد انجام گرفته است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید مشخص کنیم سؤال دربارهٔ یک قلهٔ آتشفشانی نیست، بلکه «امتداد بیشترین فعالیت آتشفشانی دورهٔ کواترنری» را می‌پرسد.
۲. طبق کتاب، عمدهٔ آتشفشانی جوان ایران به دورهٔ کواترنری مربوط است و تمرکز آن در نوار «ارومیه ـ دختر» قرار دارد؛ بنابراین باید امتداد این نوار را در میان گزینه‌ها شناسایی کنیم (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۲۲).
۳. با توجه به نقشهٔ پراکندگی آتش‌فشان‌های ایران، امتداد سهند در شمال‌غرب به بزمان در جنوب‌شرق، با راستای نوار موردنظر مطابقت دارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۲۲، نقشهٔ پراکندگی آتشفشانی در ایران).
۴. نکتهٔ مهم این است که کتاب، دماوند را «بارزترین» نمود آتشفشانی کواترنری ایران معرفی می‌کند؛ اما این ویژگیِ یک قله، به معنای قرار داشتن امتداد بیشترین فعالیت‌های آتشفشانی در راستای آن نیست (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۲۲).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل خروج گازهای گوگردی از دماوند و تفتان، این امتداد را انتخاب کنید؛ اما این نشانهٔ فعالیت، به معنای انطباق امتداد آن‌ها با نوار اصلی آتشفشانی کواترنری ایران نیست.
- گزینهٔ ۲: شهرت سبلان و دماوند و قرارگیری آن‌ها در بخش‌های شمالی ایران می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ اما امتداد میان آن‌ها نشان‌دهندهٔ نوار ارومیه ـ دختر نیست.
- گزینهٔ ۳: وجود بزمان در امتداد موردنظر و معرفی دماوند به‌عنوان بارزترین آتش‌فشان کواترنری ممکن است سبب این انتخاب شود؛ اما سؤال دربارهٔ محل تمرکز بیشتر فعالیت‌هاست، نه شاخص‌ترین قله، و امتداد بزمان ـ دماوند پاسخ آن نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «آتش‌فشان‌های ایران» را مرور کنید؛ کتاب بیشتر فعالیت‌های آتشفشانی جوان ایران را به یک نوار مشخص نسبت می‌دهد.
- نوار موردنظر «ارومیه ـ دختر» است؛ در نقشهٔ پراکندگی آتش‌فشان‌ها، امتداد کلی شمال‌غربی ـ جنوب‌شرقی آن را دنبال کنید.
- دو قله‌ای را پیدا کنید که امتداد میان آن‌ها با این نوار سازگار باشد؛ «بارزترین آتش‌فشان کواترنری» را با «امتداد بیشترین فعالیت‌ها» اشتباه نگیرید.