سوال ۱ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۳: تبادلات گازی
در ارتباط با تمام یا بخشی از لایۀ خارجی پردة جنب انسان، کدام مورد درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای حل سؤال، باید هم تفاوت دو لایهٔ جنب و هم موقعیت آن‌ها را نسبت به استخوان‌ها و اندام‌های اطراف بدانیم.
۱. شناسایی لایهٔ خارجی جنب: پردهٔ جنب دو لایه دارد؛ لایهٔ داخلی به سطح شش چسبیده است و لایهٔ خارجی به سطح درونی قفسهٔ سینه اتصال دارد. پس ویژگی‌های مربوط به سطح شش را نباید به لایهٔ خارجی نسبت دهیم (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۴۰).
۲. بررسی گزینهٔ درست: ترقوه در بالای قفسهٔ سینه قرار دارد و با استخوان کتف مفصل می‌شود. بخش بالایی لایهٔ خارجی جنب، در ناحیهٔ رأس شش، به ترقوه نزدیک است. بنابراین دست‌کم بخشی از این لایه در نزدیکی استخوانی قرار دارد که با کتف مفصل می‌شود؛ این همان نکته‌ای است که عبارت «تمام یا بخشی» در صورت سؤال اجازه می‌دهد.
۳. رد سایر گزینه‌ها:
- گزینهٔ ۱: قفسهٔ سینه، شامل دنده‌ها و جناغ، به اسکلت محوری تعلق دارد. «اسکلت جانبی» نام بخش مربوط به اندام‌ها و کمربندهای آن‌هاست و به معنای استخوان‌های واقع در طرفین بدن نیست.
- گزینهٔ ۲: بندارهٔ انتهای معده، پیلور، در محل خروج غذا از معده به دوازدهه قرار دارد و مجاور لایهٔ خارجی جنب نیست. شش‌ها در قفسهٔ سینه و بالای میان‌بند قرار گرفته‌اند؛ نباید نزدیکی آن‌ها به میان‌بند را با مجاورت با پیلور یکسان دانست (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۴۰).
- گزینهٔ ۳: شش ساختاری اسفنج‌گونه و دارای ویژگی کشسانی است، اما لایهٔ داخلی جنب به آن چسبیده است؛ لایهٔ خارجی به دیوارهٔ داخلی قفسهٔ سینه متصل می‌شود (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۴۰).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است «بخش جانبی اسکلت» را با استخوان‌های واقع در پهلوهای بدن اشتباه بگیرید؛ اما این اصطلاح به اسکلت اندام‌ها و کمربندهای متصل‌کنندهٔ آن‌ها اشاره دارد. دنده‌ها و جناغِ قفسهٔ سینه جزو اسکلت محوری‌اند، نه جانبی.
- گزینهٔ ۲: ممکن است نزدیکی بخش زیرین پردهٔ جنب به میان‌بند و معده باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما بندارهٔ انتهای معده، پیلور است و در مجاورت لایهٔ خارجی جنب قرار ندارد.
- گزینهٔ ۳: ساختار اسفنج‌گونه و کشسان، شش است؛ بنابراین این گزینه با جابه‌جا گرفتن دو لایهٔ جنب انتخاب می‌شود. لایهٔ داخلی به شش چسبیده است، نه لایهٔ خارجی.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در گفتار تهویهٔ ششی، شکل پردهٔ جنب را مرور کنید و ببینید هر یک از دو لایهٔ آن به چه سطحی متصل است.
- دنده‌ها با وجود قرارگیری در طرفین قفسهٔ سینه، جزو اسکلت محوری‌اند؛ همچنین اتصال مستقیم به شش، ویژگی لایهٔ داخلی جنب است.
- در بالای قفسهٔ سینه، استخوان رابط جناغ و کتف را در نظر بگیرید و موقعیت آن را نسبت به رأس شش و پردهٔ پیرامون آن بسنجید.