سوال ۱۱۲ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۱۱۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۱: مجموعه، الگو و دنباله
به ازای چند مقدار طبیعی ، اشتراک دو بازه و یک مجموعه متناهی است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شرط عضویت در اشتراک را مینویسیم. طبق تعریف بازهها و اشتراک آنها، هر عضو مشترک باید هر دو شرط را همزمان داشته باشد (ریاضی ۱، صفحههای ۳–۵):
۲. متناهی بودن را بررسی میکنیم. مجموعهٔ تهی و مجموعهٔ تکعضوی متناهیاند، ولی هر بازه با دو سر متمایز، حتی اگر محدود باشد، نامتناهی است (ریاضی ۱، صفحههای ۵–۶). بنابراین:
- اگر باشد، اشتراک یک بازه با بینهایت عضو است.
- اگر باشد، چون هر دو سر در بازهها قرار دارند، اشتراک تکعضوی است.
- اگر باشد، اشتراک تهی است.
پس شرط لازم و کافی برای متناهی بودن اشتراک چنین است:
.
۳. نامعادله را حل میکنیم. چون طبیعی است، هر دو مخرج مثبتاند و با ضرب در حاصلضرب آنها، جهت نامعادله تغییر نمیکند:
.
۴. مقادیر طبیعی مجاز عبارتاند از . برای و اشتراک تهی است و برای داریم:
.
بنابراین، تعداد مقادیر طبیعی مطلوب برابر با است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با شمردن صفر در میان اعداد طبیعی، یک مقدار اضافی برای در نظر بگیرید. در قرارداد کتاب درسی، اعداد طبیعی از شروع میشوند و صفر نباید شمرده شود.
- گزینهٔ ۳: اگر فقط حالتِ اشتراک تهی را بشمارید، به این گزینه میرسید. اما در حالت برابری دو سر بازه نیز اشتراک تکعضوی و در نتیجه متناهی است.
- گزینهٔ ۴: اگر متناهی بودن اشتراک را فقط به معنای تکعضوی بودن آن بگیرید، این گزینه را انتخاب میکنید. مجموعهٔ تهی نیز متناهی است و حالتهای مربوط به آن باید شمرده شوند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف مجموعهٔ متناهی و تفاوت آن با بازهٔ محدود را مرور کنید؛ مجموعهٔ تهی و مجموعهٔ تکعضوی متناهیاند، اما بازهای با دو سر متمایز بینهایت عضو دارد.
- عضو مشترک باید هم از ابتدای بازهٔ اول بزرگتر یا مساوی و هم از انتهای بازهٔ دوم کوچکتر یا مساوی باشد. سه حالتِ کوچکتر، مساوی یا بزرگتر بودن این دو سر را بررسی کنید.
- شرط متناهی بودن اشتراک، است. چون مخرجها مثبتاند، طرفین را در حاصلضرب مخرجها ضرب کنید و سپس جوابهای طبیعی نامعادله را بشمارید.