سوال ۶۵ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۶۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ · فصل ۲: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
دو میلۀ فلزی A و B، طول و مقاومت الکتریکی یکسانی دارند. اگر مقاومت ویژۀ میلۀ A، دو برابر مقاومت ویژۀ میلۀ B باشد و چگالی آن، ۳ برابر چگالی میلۀ B باشد، جرم میلۀ A چند برابر جرم میلۀ B است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای جلوگیری از اشتباه، مقاومت ویژه را با ، چگالی را با و سطح مقطع را با نشان میدهیم.
گام اول ـ مقایسۀ سطح مقطعها:
مقاومت الکتریکی رسانا به جنس و ابعاد آن وابسته است (فیزیک ۲، صفحهٔ ۴۳). رابطۀ مربوط به این عوامل، که در تمرینهای این بخش نیز به کار میرود، بهصورت است (فیزیک ۲، صفحهٔ ۶۲–۶۳).
با توجه به برابری طول و مقاومت دو میله داریم:
پس:
یعنی برای جبران مقاومت ویژۀ بیشترِ میلۀ و برابر ماندن مقاومتها، سطح مقطع آن باید بزرگتر باشد.
گام دوم ـ مقایسۀ حجمها:
حجم هر میله از رابطۀ به دست میآید. چون طولها برابرند:
گام سوم ـ مقایسۀ جرمها:
از تعریف چگالی، ، داریم . بنابراین:
پس جرم میلۀ شش برابر جرم میلۀ است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: این گزینه از وارونهکردن نسبت جرمها به دست میآید؛ درحالیکه سؤال نسبت را میخواهد، نه .
- گزینهٔ ۲: اگر نسبت چگالیها را وارونه وارد کنید، به میرسید. اما در رابطۀ ، جرم با چگالی نسبت مستقیم دارد و باید از استفاده شود.
- گزینهٔ ۳: اگر بهاشتباه نسبت سطح مقطعها را بگیرید، این گزینه حاصل میشود. با طول و مقاومت برابر، سطح مقطع با مقاومت ویژه نسبت مستقیم دارد، نه معکوس.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطۀ مقاومت الکتریکی یک رسانا با طول، سطح مقطع و مقاومت ویژۀ آن را از بخش «عوامل مؤثر بر مقاومت الکتریکی» به یاد بیاورید.
- در رابطۀ ، طول و مقاومت دو میله برابرند؛ بنابراین نسبت سطح مقطعها را از نسبت مقاومتهای ویژه به دست آورید.
- چون طولها برابرند، نسبت حجمها با نسبت سطح مقطعها برابر است. اکنون از استفاده کنید و نسبت حجمها را در نسبت چگالیها ضرب کنید.