سوال ۷۴ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۷۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۱: حرکت بر خط راست
اتومبیلی روی خط راست، از حال سکون با شتاب ثابت به حرکت درمیآید. تغییر انرژی جنبشی آن در ثانیهٔ دوم، چند برابر تغییر انرژی جنبشی آن در ثانیهٔ اول است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. تعیین تندی در مرز بازهها
طبق رابطهٔ سرعت ــ زمان در حرکت با شتاب ثابت، است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۵). خودرو از سکون شروع میکند؛ بنابراین با و داریم:
.
۲. محاسبهٔ تغییر انرژی جنبشی در هر ثانیه
رابطهٔ انرژی جنبشی، از مبحث کار و انرژی در فیزیک ۱، برابر است. پس تغییر انرژی جنبشی در هر بازه از رابطهٔ به دست میآید.
ثانیهٔ اول بازهٔ تا است؛ بنابراین:
.
ثانیهٔ دوم بازهٔ تا است؛ بنابراین:
.
۳. تشکیل نسبت
با تقسیم دو تغییر انرژی، جرم و ضریب مشترک حذف میشوند:
.
پس تغییر انرژی جنبشی در ثانیهٔ دوم، سه برابر تغییر آن در ثانیهٔ اول است. دقت کنید که انرژی جنبشیِ پایان ثانیهٔ دوم با تغییر انرژی جنبشی در ثانیهٔ دوم تفاوت دارد.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است چون شتاب ثابت است، افزایش انرژی جنبشی در بازههای زمانی برابر نیز یکسان فرض شود. اما شتاب ثابت یعنی افزایش سرعت یکسان است، نه افزایش انرژی جنبشی؛ انرژی جنبشی با مربع تندی متناسب است.
- گزینهٔ ۲: این گزینه از مقایسهٔ تندی در پایان دو ثانیه و تعمیم نسبت آنها به تغییر انرژی جنبشی به دست میآید. درحالیکه باید تفاضل مربع تندیهای ابتدا و انتهای هر بازه را مقایسه کرد.
- گزینهٔ ۴: اگر انرژی جنبشی در پایان ثانیهٔ دوم را بر انرژی جنبشی در پایان ثانیهٔ اول تقسیم کنید، به میرسید. اما سؤال تغییر انرژی در ثانیهٔ دوم را میخواهد؛ پس باید انرژی ابتدای آن ثانیه را از انرژی انتهایش کم کنید.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ سرعت ــ زمان در حرکت با شتاب ثابت را از فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۵، و رابطهٔ انرژی جنبشی با تندی را به یاد بیاورید.
- ثانیهٔ دوم یعنی بازهٔ تا ، نه کل زمان از شروع حرکت. برای هر ثانیه، انرژی جنبشی انتهای بازه را منهای انرژی جنبشی ابتدای آن کنید.
- تندیهای ابتدا و انتهای دو بازه را از بیابید و در نسبت قرار دهید؛ عامل مشترک جرم حذف میشود.