سوال ۱۲۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۱۲۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۷: آمار و احتمال
دو تاس را پرتاب میکنیم. با کدام احتمال یکی از اعداد ظاهرشده، بزرگتر از دیگری است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: فضای نمونهای را مشخص میکنیم. نتیجهٔ پرتاب دو تاس را با زوج مرتب نمایش میدهیم. هر تاس شش نتیجهٔ ممکن دارد؛ بنابراین تعداد حالتهای همشانس برابر است با:
این روش نمایش و شمارش در جدول پرتاب دو تاس آمده است (ریاضی ۱، صفحههای ۱۴۲–۱۴۳).
گام دوم: پیشامد خواستهشده را تفسیر میکنیم. عبارت «یکی از اعداد بزرگتر از دیگری است» تاس مشخصی را تعیین نمیکند؛ پس هم و هم پذیرفته است. در نتیجه، کافی است دو عدد برابر نباشند.
گام سوم: متمم را میشماریم. اگر پیشامد موردنظر را بنامیم، متمم آن برابر بودن دو عدد است:
پس است. با استفاده از نسبت تعداد حالتهای مطلوب به کل حالتهای همشانس داریم (ریاضی ۱، صفحههای ۱۴۶–۱۴۷):
گام چهارم: مانند روش متمم در مثال پرتاب دو تاسِ کتاب، احتمال بهدستآمده را از یک کم میکنیم (ریاضی ۱، صفحهٔ ۱۴۹):
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با محاسبهٔ متممِ «تاس اول بزرگتر از تاس دوم باشد» به برسید؛ اما این متمم، حالتهای برابر بودن را هم شامل میشود و پیشامد خواستهشده نیست.
- گزینهٔ ۲: اگر فقط حالتهای بزرگتر بودن تاس اول از تاس دوم را بشمارید، احتمال به دست میآید. در سؤال، تاس بزرگتر مشخص نشده است؛ پس حالتهای بزرگتر بودن تاس دوم نیز باید شمرده شوند.
- گزینهٔ ۳: این مقدار از شمردن حالتهای برابر بودن دو تاس به دست میآید: . برابر بودن، متمم پیشامد مورد سؤال است، نه خود آن.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- جدول فضای نمونهای پرتاب دو تاس و معنای خانههای قطر اصلی آن را به یاد بیاورید؛ این جدول در ریاضی ۱، صفحههای ۱۴۲–۱۴۳ آمده است.
- «یکی از اعداد بزرگتر از دیگری است» یعنی دو عدد برابر نباشند؛ بنابراین میتوانید بهجای شمارش مستقیم، از پیشامد متمم استفاده کنید.
- حالتهای برابر بودن به شکل هستند و به ازای هر عدد روی تاس، یک حالت دارند. احتمال این حالتها را از نسبت تعدادشان به به دست آورید و از کم کنید.