دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · زمین‌شناسی

سوال ۱۵۳ زمین‌شناسی کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول با پاسخ تشریحی

سوال ۱۵۳ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۵۳ · زمین‌شناسی

کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۱۵۳ · کلید رسمی سازمان سنجش

زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک

لوله‌ای افقی به قطر ۲ متر، آب سدّی را به شهری می‌رساند. اگر در حال حاضر لوله تا نیمه آب داشته باشد و آب با سرعت ۲ متر بر ثانیه در لوله جاری باشد، دبی آب عبوری از لوله چند مترمکعب بر ثانیه است؟

  1. گزینهٔ ۱: ۷/۸۵
  2. گزینهٔ ۲: ۶/۲۸
  3. گزینهٔ ۳: ۳/۱۴
  4. گزینهٔ ۴: ۱/۵۷
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

۱. رابطهٔ دبی را می‌نویسیم. مطابق کتاب، دبی برابر حاصل‌ضرب مساحت سطح مقطع جریان آب در سرعت آن است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۴۲–۴۳):
Q=A×VQ=A\times V
در این رابطه، واحد مساحت m2\mathrm{m^2}، واحد سرعت m/s\mathrm{m/s} و واحد دبی m3/s\mathrm{m^3/s} است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۴۳–۴۴).

۲. شعاع لوله را حساب می‌کنیم. قطر لوله 2 m2\,\mathrm{m} است؛ بنابراین:
r=d2=22=1 mr=\frac{d}{2}=\frac{2}{2}=1\,\mathrm{m}

۳. مساحت مقطع جریان آب را به دست می‌آوریم. چون لوله تا نیمه آب دارد، سطح مقطع آب یک نیم‌دایره است، نه یک دایرهٔ کامل:
A=πr22=3.14×122=1.57 m2A=\frac{\pi r^2}{2}=\frac{3.14\times 1^2}{2}=1.57\,\mathrm{m^2}

۴. مساحت را در سرعت آب ضرب می‌کنیم:
Q=A×V=1.57×2=3.14 m3/sQ=A\times V=1.57\times 2=3.14\,\mathrm{m^3/s}
پس در هر ثانیه، 3.14 m33.14\,\mathrm{m^3} آب از مقطع لوله عبور می‌کند.

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: این گزینه ممکن است بر اثر خطا در محاسبهٔ مساحت مقطع انتخاب شود. با سرعت داده‌شده، دبیِ 7.85 m3/s7.85\,\mathrm{m^3/s} به سطح مقطع 3.925 m23.925\,\mathrm{m^2} نیاز دارد که حتی از مساحت کل مقطع لوله، یعنی 3.14 m23.14\,\mathrm{m^2}، بیشتر است.
  • گزینهٔ ۲: اگر لوله را کاملاً پر از آب فرض کنید، به مقدار 6.28 m3/s6.28\,\mathrm{m^3/s} می‌رسید؛ درحالی‌که فقط نیمی از سطح مقطع لوله در محاسبهٔ دبی نقش دارد.
  • گزینهٔ ۴: مقدار 1.57 m21.57\,\mathrm{m^2} مساحت مقطعِ آب است، نه دبی آن. برای محاسبهٔ دبی باید این مساحت را در سرعت جریان ضرب کنید.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. رابطهٔ آب‌دهی را در بخش «سرعت و آب‌دهی» به یاد بیاورید: دبی به مساحت مقطع جریان و سرعت آب وابسته است.
  2. در رابطهٔ دبی، مساحت بخشِ پُر از آب را به کار ببرید، نه مساحت کل لوله؛ مقطع آب در لولهٔ نیمه‌پر، نیم‌دایره است.
  3. ابتدا شعاع را از نصف‌کردن قطر به دست آورید؛ سپس مساحت نیم‌دایره، یعنی A=πr22A=\frac{\pi r^2}{2}، را در سرعت داده‌شده ضرب کنید.

زمین‌شناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «منابع آب و خاک» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

زمین‌شناسی · تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول