سوال ۱۱۲ · زمینشناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۱۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمینشناسی · زمینشناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک
کدام گزینه، «راهکار مناسبی را برای تحقق هدف نهایی حفاظت از خاک»، بهدرستی بیان کرده است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید «هدف» را از «راهکار تحقق هدف» جدا کنیم. طبق کتاب، هدف حفاظت خاک، پیشگیری از تخریب تدریجی آن است؛ بنابراین گزینهٔ ۳ خودِ هدف را بیان میکند، نه راه رسیدن به آن را (زمینشناسی، صفحهٔ ۵۵).
۲. خاک بهکندی تشکیل میشود. برای جلوگیری از کاهش تدریجی ذخیرهٔ خاک، لازم است سرعت از دست رفتن آن بر اثر فرسایش، کمتر از سرعت تشکیلش باشد:
این همان شرطی است که کتاب برای تحقق هدف حفاظت خاک بیان میکند (زمینشناسی، صفحهٔ ۵۵).
۳. پس راهکار مناسب، کنترل سرعت فرسایش است؛ البته این کنترل باید بهگونهای باشد که شرط بالا برقرار شود. همچنین، منظور توقف کامل فرسایش نیست؛ زیرا فرسایش فرایندی طبیعی است و انسان میتواند شدت آن را تغییر دهد، اما نمیتواند آن را کاملاً متوقف کند (زمینشناسی، صفحهٔ ۵۴).
۴. کنترل نفوذپذیری یا کاهش سطح زیرکشت، بهخودیخود برقرار شدن این شرط را تضمین نمیکنند. در نتیجه، گزینهٔ ۲ مستقیماً راهکار متناسب با معیار کتاب را بیان میکند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز به دلیل نقش نفوذپذیری در عبور و نگهداری آب، آن را معیار اصلی حفاظت خاک بداند؛ اما کنترل نفوذپذیری بهتنهایی تضمین نمیکند که سرعت از دست رفتن خاک از سرعت تشکیل آن کمتر باشد.
- گزینهٔ ۳: این عبارت به دلیل بیان درستِ هدف حفاظت خاک، وسوسهکننده است؛ اما سؤال «راهکار تحقق هدف» را میخواهد، نه خود هدف را.
- گزینهٔ ۴: چون کشاورزی میتواند فرسایش طبیعی را تشدید کند، ممکن است کاهش سطح زیرکشت راهکار اصلی تلقی شود؛ اما این اقدام بهتنهایی شرط تحقق حفاظت خاک را تضمین نمیکند و معیار کتاب، مقایسهٔ سرعت فرسایش و تشکیل خاک است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «حفاظت آب و خاک» در صفحهٔ ۵۵ زمینشناسی را به یاد بیاور؛ میان هدف حفاظت خاک و راه رسیدن به آن تفاوت وجود دارد.
- برای حفظ خاک باید دو فرایند را با هم مقایسه کنی: تشکیل خاک و از دست رفتن آن بر اثر فرسایش.
- تشکیل خاک بسیار کند است؛ پس راهکار مناسب باید فرایند از دست رفتن خاک را چنان مهار کند که از تشکیل آن پیشی نگیرد. عبارتی که فقط خودِ هدف را بیان میکند، پاسخ سؤال نیست.