دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · زمین‌شناسی

سوال ۱۰۸ زمین‌شناسی کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۰۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۸، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۰۸ · زمین‌شناسی

کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۰۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک

اطلاعات زیر از آب چهار چاه به دست آمده است. سختی کل آب کدام چاه از بقیه بیشتر است؟

مقدار یون‌ها
چاه
یون کلسیم
(میلی‌گرم در لیتر)
یون منیزیم
(میلی‌گرم در لیتر)
:-::-::-:
A۴۰۸۰
B۶۰۶۰
C۷۰۶۰
D۸۰۵۰
  1. گزینهٔ ۱: A
  2. گزینهٔ ۲: B
  3. گزینهٔ ۳: C
  4. گزینهٔ ۴: D
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: رابطهٔ سختی کل را می‌نویسیم.
طبق بخش «پیوند با شیمی»، یون‌های کلسیم و منیزیم ملاک تعیین سختی آب‌اند و سختی کل از رابطهٔ زیر محاسبه می‌شود (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۴۸–۴۹):
TH=2.5[Ca2+]+4.1[Mg2+]\mathrm{TH}=2.5[\mathrm{Ca}^{2+}]+4.1[\mathrm{Mg}^{2+}]
در این رابطه، غلظت یون‌ها و سختی کل برحسب mg/L\mathrm{mg/L} بیان می‌شوند. چون ضریب منیزیم بزرگ‌تر است، افزایش یکسان غلظت منیزیم نسبت به کلسیم، سختی را بیشتر افزایش می‌دهد؛ پس نباید فقط مجموع غلظت‌ها را مقایسه کنیم.

گام دوم: سختی آب هر چاه را محاسبه می‌کنیم.
چاه A:
THA=2.5×40+4.1×80=100+328=428 mg/L\mathrm{TH}_A=2.5\times40+4.1\times80=100+328=428\,\mathrm{mg/L}

چاه B:
THB=2.5×60+4.1×60=150+246=396 mg/L\mathrm{TH}_B=2.5\times60+4.1\times60=150+246=396\,\mathrm{mg/L}

چاه C:
THC=2.5×70+4.1×60=175+246=421 mg/L\mathrm{TH}_C=2.5\times70+4.1\times60=175+246=421\,\mathrm{mg/L}

چاه D:
THD=2.5×80+4.1×50=200+205=405 mg/L\mathrm{TH}_D=2.5\times80+4.1\times50=200+205=405\,\mathrm{mg/L}

گام سوم: نتیجه‌ها را مقایسه می‌کنیم:
THA>THC>THD>THB\mathrm{TH}_A>\mathrm{TH}_C>\mathrm{TH}_D>\mathrm{TH}_B
بنابراین آب چاه A بیشترین سختی کل را دارد؛ غلظت بیشتر منیزیم در این چاه، با توجه به ضریب بزرگ‌تر آن، کاهش سهم کلسیم را جبران کرده است.

پاسخ: گزینهٔ ۱

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۲: ممکن است برابر بودن مقدار کلسیم و منیزیم در چاه B را نشانهٔ سختی بیشتر بدانید؛ اما برابر بودن غلظت‌ها ملاک نیست و باید ضریب هر یون را لحاظ کرد. سختی این چاه 396 mg/L396\,\mathrm{mg/L} است و بیشترین مقدار نیست.
  • گزینهٔ ۳: ممکن است با جمع سادهٔ غلظت دو یون، چاه C را از سخت‌ترین آب‌ها بدانید؛ اما سهم دو یون در رابطهٔ سختی برابر نیست. سختی این چاه 421 mg/L421\,\mathrm{mg/L} است و از سختی چاه A کمتر است.
  • گزینهٔ ۴: چاه D بیشترین غلظت کلسیم را دارد و ممکن است با توجه به همین ستون انتخاب شود؛ اما منیزیم ضریب بزرگ‌تری در رابطهٔ سختی دارد. با در نظر گرفتن هر دو یون، سختی این چاه 405 mg/L405\,\mathrm{mg/L} می‌شود و بیشترین نیست.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. بخش «پیوند با شیمی» مبحث آب زیرزمینی را به یاد بیاورید: برای تعیین سختی کل، غلظت کلسیم و منیزیم را با ضریب‌های متفاوت در نظر می‌گیریم.
  2. رابطهٔ لازم TH=2.5[Ca2+]+4.1[Mg2+]\mathrm{TH}=2.5[\mathrm{Ca}^{2+}]+4.1[\mathrm{Mg}^{2+}] است؛ بنابراین جمع سادهٔ دو ستون جدول یا مقایسهٔ کلسیم به‌تنهایی کافی نیست.
  3. برای هر چاه، مقدار ستون کلسیم را در 2.52.5 و مقدار ستون منیزیم را در 4.14.1 ضرب کنید؛ سپس حاصل دو ضرب را جمع کنید و چهار مجموع را مقایسه کنید.

زمین‌شناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «منابع آب و خاک» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

زمین‌شناسی · تجربی ۱۳۹۸