سوال ۱۰۸ · زمینشناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۰۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمینشناسی · زمینشناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک
اطلاعات زیر از آب چهار چاه به دست آمده است. سختی کل آب کدام چاه از بقیه بیشتر است؟
| مقدار یونها چاه | یون کلسیم (میلیگرم در لیتر) | یون منیزیم (میلیگرم در لیتر) |
| :-: | :-: | :-: |
| A | ۴۰ | ۸۰ |
| B | ۶۰ | ۶۰ |
| C | ۷۰ | ۶۰ |
| D | ۸۰ | ۵۰ |
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: رابطهٔ سختی کل را مینویسیم.
طبق بخش «پیوند با شیمی»، یونهای کلسیم و منیزیم ملاک تعیین سختی آباند و سختی کل از رابطهٔ زیر محاسبه میشود (زمینشناسی، صفحهٔ ۴۸–۴۹):
در این رابطه، غلظت یونها و سختی کل برحسب بیان میشوند. چون ضریب منیزیم بزرگتر است، افزایش یکسان غلظت منیزیم نسبت به کلسیم، سختی را بیشتر افزایش میدهد؛ پس نباید فقط مجموع غلظتها را مقایسه کنیم.
گام دوم: سختی آب هر چاه را محاسبه میکنیم.
چاه A:
چاه B:
چاه C:
چاه D:
گام سوم: نتیجهها را مقایسه میکنیم:
بنابراین آب چاه A بیشترین سختی کل را دارد؛ غلظت بیشتر منیزیم در این چاه، با توجه به ضریب بزرگتر آن، کاهش سهم کلسیم را جبران کرده است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است برابر بودن مقدار کلسیم و منیزیم در چاه B را نشانهٔ سختی بیشتر بدانید؛ اما برابر بودن غلظتها ملاک نیست و باید ضریب هر یون را لحاظ کرد. سختی این چاه است و بیشترین مقدار نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است با جمع سادهٔ غلظت دو یون، چاه C را از سختترین آبها بدانید؛ اما سهم دو یون در رابطهٔ سختی برابر نیست. سختی این چاه است و از سختی چاه A کمتر است.
- گزینهٔ ۴: چاه D بیشترین غلظت کلسیم را دارد و ممکن است با توجه به همین ستون انتخاب شود؛ اما منیزیم ضریب بزرگتری در رابطهٔ سختی دارد. با در نظر گرفتن هر دو یون، سختی این چاه میشود و بیشترین نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «پیوند با شیمی» مبحث آب زیرزمینی را به یاد بیاورید: برای تعیین سختی کل، غلظت کلسیم و منیزیم را با ضریبهای متفاوت در نظر میگیریم.
- رابطهٔ لازم است؛ بنابراین جمع سادهٔ دو ستون جدول یا مقایسهٔ کلسیم بهتنهایی کافی نیست.
- برای هر چاه، مقدار ستون کلسیم را در و مقدار ستون منیزیم را در ضرب کنید؛ سپس حاصل دو ضرب را جمع کنید و چهار مجموع را مقایسه کنید.