سوال ۱۴۸ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۱۴۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۷: زمین‌شناسی ایران
کدام پهنه‌های زمین‌ساختی زیر، همگی دارای ذخایر فلزی مهمی هستند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: به واژهٔ «همگی» توجه می‌کنیم. هر سه پهنهٔ یک گزینه باید از نظر ذخایر فلزی مهم باشند؛ داشتن ذخایر ارزشمند نفت، گاز یا زغال‌سنگ به‌تنهایی این شرط را تأمین نمی‌کند.
گام دوم: پهنه‌های نامناسب را شناسایی می‌کنیم. کتاب، زاگرس و کپه‌داغ را نسبت به سایر پهنه‌ها کم‌توان‌تر از نظر ذخایر فلزی معرفی می‌کند و اهمیت آن‌ها را بیشتر به ذخایر نفت و گاز نسبت می‌دهد؛ بنابراین گزینه‌های دارای زاگرس یا کپه‌داغ کنار می‌روند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۵). در گزینهٔ نخست نیز منبع اقتصادی شاخص البرز، زغال‌سنگ است، نه ذخایر فلزی؛ پس این گزینه هم شرط سؤال را ندارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۴).
گام سوم: سه پهنهٔ گزینهٔ دوم را بررسی می‌کنیم:
- ایران مرکزی: در جدول کتاب، برای این پهنه ذخایر متعدد فلزی ذکر شده است.
- شرق و جنوب شرق: در پهنه‌های کوه‌های شرق ایران و مکران، معادن فلزی مانند مس و کرومیت معرفی شده‌اند.
- سهند ـ بزمان: این عنوان به کمربند آتشفشانی ارومیه ـ دختر اشاره دارد که در جدول کتاب با ذخایر فلزی، به‌ویژه مس و نمونهٔ شاخص آن معدن سرچشمه، معرفی شده است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۱۴).
بنابراین هر سه پهنهٔ گزینهٔ دوم دارای ذخایر فلزی مهم‌اند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: وجود معادن سرب و روی در سنندج ـ سیرجان و ذخایر فلزی در شرق و جنوب شرق، این گزینه را جذاب می‌کند؛ اما منبع شاخص البرز در جدول کتاب، زغال‌سنگ است که ذخیرهٔ فلزی محسوب نمی‌شود، پس شرط «همگی» برقرار نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است اهمیت اقتصادی زاگرس با داشتن ذخایر فلزی مهم اشتباه گرفته شود. منابع شاخص زاگرس نفت و گازند و کتاب نیز توان فلزی آن را در مقایسه با بیشتر پهنه‌ها کمتر معرفی می‌کند.
- گزینهٔ ۴: وجود ذخایر فلزی در ایران مرکزی و شرق و جنوب شرق می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما کپه‌داغ بیشتر با میدان‌های گازی شناخته می‌شود و از پهنه‌های کم‌توان‌تر از نظر ذخایر فلزی است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در جدول مشخصات پهنه‌های زمین‌ساختی، ستون «برخی از منابع اقتصادی» را مرور کن؛ هر منبع اقتصادی الزاماً فلزی نیست.
- کتاب دو پهنه را دارای توان کمتر در ذخایر فلزی و اهمیت بیشتر در ذخایر نفت و گاز معرفی کرده است؛ گزینه‌های دارای این پهنه‌ها را کنار بگذار.
- در گزینه‌های باقی‌مانده، به تفاوت زغال‌سنگ با کانسنگ‌های فلزی توجه کن و نام کمربند آتشفشانی سهند ـ بزمان را با پهنهٔ ارومیه ـ دختر تطبیق بده.