سوال ۱۶۸ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۱ با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، باید ساختار گیرنده را از بخش‌های کمکی اندام حسی جدا کنیم و به آرایش اجزای شکل‌ها نیز توجه داشته باشیم.

۱. بررسی چشم مرکب زنبور عسل: چشم مرکب از واحدهای بینایی متعدد ساخته شده است و هر واحد، قرنیه، عدسی و چند یاختهٔ گیرندهٔ نور دارد. در شکل واحد بینایی، بخش پهن عدسی مخروطی‌شکل رو به قرنیه است و رأس آن به سمت بخش عمقی واحد بینایی قرار دارد؛ یاخته‌های گیرندهٔ نور در مجاورت این بخش دیده می‌شوند. پس توصیف گزینهٔ نخست با آرایش اجزای شکل سازگار است (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۳۴–۳۵، شکل ۱۸).

۲. بررسی شنوایی جیرجیرک: امواج صوتی، پردهٔ صماخ روی محفظهٔ هوای پای جلویی را به لرزش درمی‌آورند و این لرزش، گیرنده‌های مکانیکیِ پشت پرده را تحریک می‌کند. بنابراین هر یاخته یا بخشی که از صوت تأثیر می‌پذیرد، الزاماً گیرنده نیست؛ برای مثال، خود پردهٔ صماخ را نباید با گیرنده‌های پشت آن یکی دانست (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۳۴–۳۵).

۳. بررسی مسیر بینایی انسان: آسه‌های یاخته‌های عصبی شبکیه، عصب بینایی را تشکیل می‌دهند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۲۴). بخشی از این آسه‌ها در چلیپای بینایی به سمت مقابل می‌روند؛ تالاموس محل این تقاطع نیست. پس عبارت مربوط به تغییر مسیر در تالاموس نادرست است.

۴. بررسی ارتباط گیرنده‌های چشایی: ارتباط رشته‌های عصبی با یاخته‌های گیرندهٔ چشایی الزاماً یک‌به‌یک نیست و یک رشتهٔ عصبی می‌تواند با چند یاختهٔ گیرنده ارتباط داشته باشد. بنابراین عبارت «هر رشتهٔ عصبی فقط با یک گیرنده» درست نیست.

پاسخ: گزینهٔ ۱