سوال ۱۴۲ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۱ با پاسخ تشریحی

برای پذیرفتن هر مورد، کافی است اندامی پیدا کنیم که هم یاختهٔ هدف هورمونِ نخست باشد و هم مستقیماً از یکی از هورمون‌های آزادشده از بخش مشخص‌شدهٔ هیپوفیز تأثیر بپذیرد. لازم نیست برای همهٔ موارد، یک اندام مشترک انتخاب کنیم.

نکتهٔ مهم: بخش پسین هیپوفیز هورمون نمی‌سازد، اما هورمون ضدادراری و اکسی‌توسینِ ساخته‌شده در هیپوتالاموس را ذخیره و آزاد می‌کند؛ بنابراین عبارت «ترشحات خارج‌شده از بخش پسین» درست است (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۵۷–۵۸).

• مورد اول، $\mathrm{LH}$ ـ پیشین: درست است. تخمدان گیرندهٔ $\mathrm{LH}$ دارد و از $\mathrm{FSH}$ نیز مستقیماً تأثیر می‌پذیرد. هر دو هورمون از بخش پیشین هیپوفیز ترشح می‌شوند و فعالیت غده‌های جنسی را تنظیم می‌کنند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۵۷).

• مورد دوم، $\mathrm{T_4}$ ـ پیشین: درست است. برای مثال، تیروئید را در نظر می‌گیریم. طبق کتاب، همهٔ یاخته‌های بدن هدف هورمون‌های تیروئیدی‌اند؛ پس یاخته‌های خود این غده نیز هدف آن‌ها هستند (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۵۸–۵۹). از سوی دیگر، تیروئید مستقیماً تحت‌تأثیر هورمون محرک تیروئید، یعنی $\mathrm{TSH}$، از بخش پیشین هیپوفیز قرار می‌گیرد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۵۷).

• مورد سوم، پاراتیروئیدی ـ پسین: درست است. اندام مناسب کلیه است. هورمون پاراتیروئیدی با افزایش بازجذب کلسیم در کلیه، دفع آن را کاهش می‌دهد. کلیه همچنین مستقیماً هدف هورمون ضدادراری است که بازجذب آب را افزایش می‌دهد؛ این هورمون از بخش پسین هیپوفیز آزاد می‌شود (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۵۷–۵۸؛ مبحث تنظیم اسمزی و دفع مواد زائد در زیست‌شناسی ۱).

• مورد چهارم، قشر غدهٔ فوق‌کلیه ـ پسین: درست است. باز هم کلیه مثال مناسبی است. آلدوسترون، از هورمون‌های قشر فوق‌کلیه، بر کلیه اثر می‌گذارد و بازجذب سدیم و دفع پتاسیم را افزایش می‌دهد. همین اندام مستقیماً از هورمون ضدادراریِ آزادشده از بخش پسین نیز تأثیر می‌پذیرد (زیست‌شناسی ۲، فصل تنظیم شیمیایی و صفحه‌های ۵۷–۵۸؛ مبحث تنظیم اسمزی و دفع مواد زائد در زیست‌شناسی ۱).

بنابراین هر چهار مورد برای تکمیل عبارت مناسب‌اند.

پاسخ: گزینهٔ ۴