سوال ۱۳۴ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۱ با پاسخ تشریحی

گام اول ـ تعیین ژن‌نمود والدین:
طبق کتاب، افرادی که گویچه‌های قرمزشان فقط در محیط کم‌اکسیژن داسی‌شکل می‌شود، ناخالص‌اند؛ پس ژن‌نمود هر دو والد $\mathrm{Hb^A Hb^S}$ است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۵۶).

گام دوم ـ تعیین ژن‌نمودهای ممکن فرزندان:
هر والد می‌تواند گامتی با دگرهٔ $\mathrm{Hb^A}$ یا $\mathrm{Hb^S}$ بسازد. بنابراین از آمیزش $\mathrm{Hb^A Hb^S}\times\mathrm{Hb^A Hb^S}$، ژن‌نمودهای زیر حاصل می‌شوند:
$\frac{1}{4}\mathrm{Hb^A Hb^A}$، $\frac{1}{2}\mathrm{Hb^A Hb^S}$ و $\frac{1}{4}\mathrm{Hb^S Hb^S}$.
ژن هموگلوبین مورد بحث وابسته به جنس نیست؛ بنابراین هر یک از این ژن‌نمودها در دختر و پسر امکان‌پذیر است.

گام سوم ـ بررسی موارد:

• دختر مقاوم نسبت به مالاریا: ممکن است. دختر ناخالص با ژن‌نمود $\mathrm{Hb^A Hb^S}$ نسبت به مالاریا مقاوم است؛ این ویژگی در کتاب برای افراد ناخالص بیان شده است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۵۶).

• دختر در معرض خطر ابتلا به مالاریا: ممکن است. دختر دارای ژن‌نمود $\mathrm{Hb^A Hb^A}$ گویچه‌های قرمز طبیعی دارد، اما در منطقهٔ مالاریاخیز در معرض خطر ابتلا به مالاریاست (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۵۶).

• پسر کاملاً سالم با ژن‌نمود مشابه مادر: ممکن نیست. هم‌ژن‌نمود بودن با مادر یعنی داشتن ژن‌نمود $\mathrm{Hb^A Hb^S}$. چنین پسری، هرچند به مالاریا مقاوم است، در کمبود اکسیژن گویچه‌های داسی‌شکل پیدا می‌کند؛ پس شرط «کاملاً سالم» را ندارد. پسر دارای گویچه‌های کاملاً طبیعی باید ژن‌نمود $\mathrm{Hb^A Hb^A}$ داشته باشد که با ژن‌نمود مادر متفاوت است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۵۶).

• پسر دارای گویچه‌های داسی‌شکل با ژن‌نمود متفاوت از پدر: ممکن است. پسر با ژن‌نمود $\mathrm{Hb^S Hb^S}$ به کم‌خونی داسی‌شکل مبتلاست و ژن‌نمودش با ژن‌نمود ناخالص پدر تفاوت دارد (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۵۶).

در نتیجه، موردهای اول، دوم و چهارم امکان‌پذیرند؛ یعنی سه مورد.
پاسخ: گزینهٔ ۳