سوال ۲۵۳ · زمینشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۲۵۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمینشناسی · زمینشناسی · فصل ۶: زمینشناسی و سازههای مهندسی
در مکانیابی برای ساخت سازههای بزرگ، در نظر گرفتن کدام شرایط، برای سنگهای پی سازه بسیار مهم است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای انتخاب سنگ مناسبِ پی سازههای بزرگ، باید دو ویژگی را همزمان بررسی کنیم:
۱. مقاومت در برابر تنشهای واردشده: وزن سازه و نیروهای وارد بر آن، به زمین پی منتقل میشوند. بنابراین سنگ پی باید مقاومت کافی داشته باشد تا دچار گسیختگی و نشست نشود. کتاب نیز در مثال سد، بر تحمل تنشهای ناشی از وزن سد توسط سنگهای پی تأکید میکند (زمینشناسی، صفحهٔ ۹۶).
۲. نفوذناپذیری در برابر سیالات: عبور آب از درزهها، شکستگیها و حفرههای سنگ میتواند مشکلاتی مانند نشت و فرار آب ایجاد کند. برای نمونه، کتاب توضیح میدهد که حفرههای انحلالی در سنگهای پی سد ممکن است موجب فرار آب یا نشست زمین شوند؛ پس نفوذپذیری زیاد، ویژگی مطلوبی برای چنین پیهایی نیست (زمینشناسی، صفحههای ۹۶–۹۷).
در نتیجه، ترکیب مناسب در این سؤال «مقاومت بالا در برابر تنشهای وارده» و «نفوذناپذیری در برابر سیالات» است. تورق نیز مزیت محسوب نمیشود؛ زیرا سنگهای متورقی مانند شیست میتوانند سست و برای پی نامناسب باشند (زمینشناسی، صفحههای ۹۶–۹۷).
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است تورق با لایهبندی منظم و استحکام اشتباه گرفته شود؛ اما تورق در سنگهایی مانند شیست و شیل از عوامل ضعف پی است. همچنین نفوذناپذیری ضعیف، یعنی امکان عبور بیشتر سیالات، ویژگی مطلوبی برای پی نیست.
- گزینهٔ ۳: وجود عبارت «نفوذناپذیری در برابر آبهای زیرزمینی» ممکن است دانشآموز را جذب کند؛ اما رفتار الاستیک ضعیف، معیار مطلوب معرفیشده در کتاب نیست و جای مقاومت کافی در برابر تنشهای واردشده را نمیگیرد.
- گزینهٔ ۴: بخش مربوط به مقاومت بالا درست است و ممکن است باعث انتخاب شتابزده شود؛ اما نفوذپذیری خوب در برابر سیالات، برخلاف ویژگی مطلوب پی، میتواند زمینهٔ نشت و فرار آب را فراهم کند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «عوامل مؤثر بر مکانیابی سازهها»، نقش مقاومت زمین پی و نفوذپذیری سنگها را مرور کن.
- سنگ پی باید هم بار سازه را تحمل کند و هم از نظر عبور سیالات مناسب باشد؛ درست بودن فقط یکی از این دو ویژگی کافی نیست.
- گزینههای دارای تورق مطلوب یا رفتار الاستیک ضعیف را کنار بگذار؛ سپس در گزینههای باقیمانده، تفاوت «نفوذپذیری» و «نفوذناپذیری» را بررسی کن.