سوال ۲۰۳ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۲۰۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۸: تولیدمثل نهان‌دانگان
کدام عبارت، درباره یاخته بزرگ‌تر دانهٔ گردهٔ رسیدهٔ گیاه کدو، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شناسایی یاختهٔ مورد سؤال: دانهٔ گردهٔ رسیدهٔ کدو دارای یک یاختهٔ بزرگ‌ترِ رویشی و یک یاختهٔ کوچک‌ترِ زایشی است. بنابراین، سؤال دربارهٔ یاختهٔ رویشی است، نه یاختهٔ زایشی. شکل تشکیل گرده نیز تمایز یاختهٔ زایشی در دانهٔ گردهٔ رسیده را نشان می‌دهد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۶، شکل ۷).
۲. سرنوشت یاختهٔ بزرگ‌تر: پس از قرار گرفتن گرده روی کلالهٔ سازگار، یاختهٔ رویشی رشد می‌کند و لولهٔ گرده را به وجود می‌آورد. پس تشکیل لوله نتیجهٔ رشد این یاخته است، نه تقسیم‌های متوالی آن.
۳. سرنوشت یاختهٔ کوچک‌تر: یاختهٔ زایشی وارد لولهٔ گرده می‌شود و با یک تقسیم رشتمان، دو زامه ایجاد می‌کند. بنابراین، تقسیم درون لوله را نباید به یاختهٔ بزرگ‌تر نسبت داد.
۴. شمارش هسته‌ها: پس از تشکیل زامه‌ها، در لولهٔ گرده یک هستهٔ رویشی و دو هستهٔ متعلق به زامه‌ها حضور دارند؛ یعنی در مجموع سه هستهٔ تک‌لاد. چون رشتمان تعداد مجموعه‌های فام‌تنی را تغییر نمی‌دهد، هسته‌های زامه‌ها نیز مانند هستهٔ رویشی تک‌لاد، یعنی ، هستند. منظور، حضور سه هستهٔ جداگانه است، نه تشکیل یک هستهٔ سه‌لاد. زامه‌ها بعداً در دو لقاح جداگانه شرکت می‌کنند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۸).
پس یاختهٔ بزرگ‌تر به لولهٔ گرده تمایز می‌یابد که در مرحلهٔ یادشده حاوی سه هستهٔ تک‌لاد است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: این گزینه حاصل اشتباه گرفتن یاختهٔ بزرگ‌تر گردهٔ رسیده با یاختهٔ مادر گرده است. مجموعهٔ چهاریاخته‌ای در پی کاستمانِ یاختهٔ مادر گرده تشکیل می‌شود، نه از یاختهٔ بزرگ‌تر دانهٔ گردهٔ رسیده.
- گزینهٔ ۲: چون یاختهٔ بزرگ‌تر در تشکیل لولهٔ گرده نقش دارد، ممکن است ساختن لوله را نتیجهٔ تقسیم‌های متوالی آن بدانیم؛ اما لولهٔ گرده با رشد این یاخته تشکیل می‌شود، نه با تقسیم‌های پی‌درپی آن.
- گزینهٔ ۴: این گزینه نقش دو یاختهٔ گرده را جابه‌جا کرده است؛ یاخته‌ای که درون لولهٔ گرده رشتمان انجام می‌دهد و دو زامه می‌سازد، یاختهٔ زایشیِ کوچک‌تر است، نه یاختهٔ بزرگ‌تر.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در شکل تشکیل دانهٔ گرده، دو یاختهٔ گردهٔ رسیده را از نظر اندازه و نقش مقایسه کن؛ کدام‌یک زایشی است؟
- تشکیل لولهٔ گرده را از تشکیل زامه‌ها جدا کن: یکی حاصل رشد یاخته است و دیگری حاصل تقسیم رشتمان.
- پس از تقسیم یاختهٔ زایشی، هسته‌های زامه‌ها را همراه با هستهٔ یاختهٔ سازندهٔ لوله در نظر بگیر و وضعیت لادی هرکدام را بررسی کن.