سوال ۱۶۶ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۶۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۲: گوارش و جذب مواد
کدام گزینه، عبارت زیر را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟
«قبل از ورود کیموس به بخشی از لولهٔ گوارش انسان که مراحل پایانی گوارش مواد غــذایی در آن آغــاز مــی‌شــود، .................»
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. تعیین بخش موردنظر سؤال: مراحل پایانی گوارش مواد غذایی در رودهٔ باریک آغاز می‌شود. بنابراین عبارت «قبل از ورود کیموس» ما را به وضعیت غذا در معده و فعالیت‌های این اندام توجه می‌دهد.
۲. بررسی سرنوشت مواد غذایی: آغاز گوارش یک ماده به معنای کامل شدن گوارش آن نیست. پیش از ورود کیموس به رودهٔ باریک، گوارش کربوهیدرات‌ها تا مونوساکاریدها و گوارش پروتئین‌ها تا آمینواسیدها کامل نشده است. به‌ویژه کتاب تصریح می‌کند که پپسین معده، پروتئین‌ها را به مولکول‌های کوچک‌تر تجزیه می‌کند؛ بنابراین نباید اثر آن را با تولید نهایی آمینواسیدها یکسان دانست (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۲۱). همچنین گوارش کامل تری‌گلیسریدهای غذایی پیش از ورود به رودهٔ باریک انجام نمی‌شود. پس سه عبارت نخست، تکمیل مناسبی برای صورت سؤال نیستند.
۳. بررسی ترشحات محافظ معده: یاخته‌های پوششی سطحی مخاط معده و برخی یاخته‌های غده‌های معده، مقدار زیادی مادهٔ مخاطی ترشح می‌کنند. این ماده پوششی ژله‌ای و چسبناک روی مخاط ایجاد می‌کند. ترشح بیکربنات از یاخته‌های پوششی سطحی نیز این پوشش را قلیایی می‌کند و در حفاظت دیوارهٔ معده در برابر اسید و آنزیم نقش دارد (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۲۱).
بنابراین، ترشح فراوان مادهٔ مخاطی در معده، رخدادی است که پیش از ورود کیموس به رودهٔ باریک انجام می‌شود و عبارت سؤال را به‌درستی کامل می‌کند.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است آغاز گوارش کربوهیدرات‌ها در دهان را با پایان گوارش آن‌ها اشتباه بگیرید. پیش از ورود کیموس به رودهٔ باریک، تبدیل کربوهیدرات‌های قابل‌گوارش به مونوساکاریدها کامل نشده است و مراحل پایانی آن در رودهٔ باریک انجام می‌شود.
- گزینهٔ ۲: وجود پروتئاز پپسین در معده ممکن است شما را به انتخاب این گزینه برساند؛ اما پپسین پروتئین‌ها را به مولکول‌های کوچک‌تر تجزیه می‌کند، نه اینکه گوارش آن‌ها را تا تولید آمینواسیدها کامل کند.
- گزینهٔ ۳: این گزینه حاصل اشتباه گرفتن گوارش معده با گوارش کامل چربی‌هاست. تری‌گلیسریدها، که فراوان‌ترین لیپیدهای رژیم غذایی‌اند، پیش از ورود کیموس به رودهٔ باریک به‌طور کامل گوارش نمی‌یابند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- به یاد بیاورید مراحل پایانی گوارش در کدام بخش لولهٔ گوارش آغاز می‌شود و کیموس پیش از رسیدن به آن، در کدام اندام قرار دارد.
- میان «آغاز گوارش» و «کامل شدن گوارش» تفاوت بگذارید؛ آیا فعالیت آنزیم‌های دهان و معده برای تولید فرآورده‌های نهایی همهٔ مواد غذایی کافی است؟
- در توضیحات شیرهٔ معده، نقش یاخته‌های پوششی سطحی و یاخته‌های غده‌ای را مرور کنید؛ کدام ترشح، دیوارهٔ معده را از اسید و آنزیم محافظت می‌کند؟