سوال ۲۲۵ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۲۲۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۲ · فصل ۲: جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم
یک مقاومت ۲۵ اهمی را به یک باتری میبندیم، جریان از آن عبور میکند. اگر یک مقاومت ۱۰۰ اهمی را با مقاومت ۲۵ اهمی موازی ببندیم، جریانی که در این حالت از مقاومت ۲۵ اهمی عبور میشود، میشود. توان خروجی باتری در مدار دوم چند وات بیشتر از توان خروجی باتری در مدار اول است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
توان خروجی باتری، توان تحویلی آن به مدار خارجی است؛ بنابراین از رابطهٔ استفاده میکنیم، که در آن ولتاژ دو سر باتری و جریان عبوری از باتری است.
گام اول: توان خروجی در مدار اول
در مدار اول فقط مقاومت به باتری وصل است و جریان آن است. با استفاده از تعریف مقاومت، ، داریم (فیزیک ۲، صفحهٔ ۵۶):
پس توان خروجی باتری برابر است با:
گام دوم: ولتاژ و جریان کل در مدار دوم
در صورت سؤال، جریان جدید مقاومت برابر است. بنابراین ولتاژ دو سر آن برابر است با:
در اتصال موازی، ولتاژ دو سر مقاومتها یکسان است و جریان باتری برابر مجموع جریان شاخههاست (فیزیک ۲، صفحهٔ ۵۸). پس جریان مقاومت برابر میشود با:
بنابراین جریان کل باتری در مدار دوم:
گام سوم: محاسبهٔ افزایش توان خروجی
توان خروجی باتری در مدار دوم برابر است با:
در نتیجه:
نکتهٔ مهم این است که با افزودن شاخهٔ موازی، ولتاژ دو سر باتری از به کاهش یافته است؛ پس نباید باتری را آرمانی و ولتاژ دو سر آن را ثابت فرض کنیم.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است کاهش ولتاژ دو سر باتری را با افزایش توان اشتباه بگیرید؛ اختلاف ولتاژ دو حالت برابر است، اما این کمیت توان نیست و واحد آن وات نیست.
- گزینهٔ ۲: ممکن است هنگام محاسبهٔ جریان شاخهٔ جدید و تبدیل آن به توان، در ممیز یا رابطهٔ توان خطا کنید. جریان شاخهٔ جدید است؛ برای یافتن افزایش توان باید توان کل مدار دوم را از توان کل مدار اول کم کرد، نه اینکه فقط جریان شاخهٔ جدید را در نظر گرفت.
- گزینهٔ ۴: این مقدار از حاصلضرب ولتاژ اولیه در جریان شاخهٔ جدید، یعنی ، به دست میآید. این محاسبه نادرست است، چون ولتاژ در مدار دوم تغییر کرده و توان مصرفی مقاومت قبلی نیز کاهش یافته است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ویژگی اتصال موازی را به یاد بیاورید: ولتاژ دو شاخه برابر است و جریان باتری از جمع جریان شاخهها به دست میآید؛ مثال صفحهٔ ۵۸ فیزیک ۲ را مرور کنید.
- با رابطهٔ ، ولتاژ دو سر مقاومت قبلی را در هر دو مدار به دست آورید. توجه کنید که در مدار دوم نمیتوان ولتاژ باتری را برابر مقدار اولیه فرض کرد.
- ولتاژ مدار دوم را بر مقاومت شاخهٔ جدید تقسیم کنید و جریان آن را با جریان شاخهٔ قبلی جمع بزنید. سپس با رابطهٔ توان خروجی هر مدار را حساب کنید و تفاضل بگیرید.