سوال ۱۹۶ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۹۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۱ · فصل ۷: جذب و انتقال مواد در گیاهان
برای تعیین سرعت و ترکیب شیرهٔ پروردهٔ گیاه میتوان از نوعی جاندار استفاده کرد، کدام ویژگی، دربارهٔ این جاندار صادق است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا جانور موردنظر را شناسایی میکنیم. کتاب برای بررسی سرعت و ترکیب شیرهٔ پرورده، استفاده از «شته» را معرفی میکند. در این روش، پس از بیحسکردن شته، خرطوم آن را میبرند و شیرهٔ پرورده از خرطومِ متصل به آوند آبکش خارج میشود (زیستشناسی ۱، صفحههای ۱۱۰–۱۱۱، شکل ۱۸).
۲. شته از حشرات است؛ بنابراین ویژگیهای دستگاههای بدن حشرات را دربارهٔ آن بررسی میکنیم. حشرات دستگاه گردش مواد باز دارند و مایع در گردش آنها «همولنف» نامیده میشود.
۳. در گردش باز، همولنف از رگها بیرون میآید و در فضای میان اندامها جریان پیدا میکند. سپس از راه منافذ دریچهدارِ دیوارهٔ قلب به قلب بازمیگردد. بنابراین ویژگی بیانشده در گزینهٔ دوم دربارهٔ شته درست است.
۴. سایر توصیفها با شته سازگار نیستند: مغز حشرات حاصل بههمپیوستن چند گره است، نه چند گرهٔ مجزا؛ دستگاه دفعی آنها لولههای مالپیگی دارد، نه قیف مژکدار؛ و تنفس آنها نایدیسی است، نه از راه برجستگیهای پراکندهٔ پوستی.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با یادآوری دستگاه عصبی گرهای حشرات، این گزینه را انتخاب کنید؛ اما مغز حشرات از بههمپیوستن چند گره تشکیل شده است، نه از چند گرهٔ مجزا.
- گزینهٔ ۳: این عبارت ممکن است بهدلیل ارتباط دستگاه دفعی با مایعات بدن درست به نظر برسد؛ اما قیف مژکدارِ بازشونده به مایعات بدن، مربوط به نفریدی جانورانی مانند کرم خاکی است. اندام دفعی شته، لولههای مالپیگی است.
- گزینهٔ ۴: ممکن است برجستگیهای سطح بدن را با ساختار تنفسی حشرات اشتباه بگیرید؛ اما این توصیف به آبششهای پوستی در جانورانی مانند ستارهٔ دریایی مربوط است. شته مانند دیگر حشرات، تنفس نایدیسی دارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- شکل آزمایش تعیین سرعت و ترکیب شیرهٔ پرورده را در گفتار «حرکت شیرهٔ پرورده» به یاد بیاورید؛ در این آزمایش از کدام جانور استفاده میشود؟
- جانور این آزمایش از حشرات است؛ پس باید ویژگیهای دستگاه عصبی، گردش مواد، دفع و تنفس حشرات را بررسی کنید.
- در گردش باز حشرات، همولنف از رگها خارج میشود و در تماس با اندامها قرار میگیرد؛ اکنون مسیر ورود دوبارهٔ آن به قلب را به یاد بیاورید.