سوال ۴۸ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۴۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۲: دینامیک و حرکت دایرهای
جسمی از نخی آویزان است و با شتاب رو به پایین در راستای قائم حرکت میکند. بزرگی نیروی کشش نخ چند برابر وزن جسم است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا نیروهای وارد بر جسم را مشخص میکنیم: وزن رو به پایین و کشش نخ رو به بالا است. طبق تعریف کتاب، وزن نیروی گرانشی وارد بر جسم است و جهت آن به سمت زمین است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحههای ۳۵–۳۶).
طبق قانون دوم نیوتون، نیروی خالص همجهت شتاب جسم است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۳۲). بنابراین چون شتاب رو به پایین است، وزن باید از کشش بیشتر باشد.
جهت پایین را مثبت میگیریم و مینویسیم:
با جایگذاری شتاب داریم:
پس:
برای محاسبهٔ نسبت کشش به وزن، دو طرف را بر تقسیم میکنیم:
پس کشش نخ یکپنجم وزن جسم است؛ کمتر بودن کشش از وزن نیز با شتاب رو به پایین سازگار است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: با اشتباه در علامت شتاب و نوشتن ، نسبت به دست میآید. این رابطه شتاب رو به بالا را توصیف میکند، در حالی که شتاب مسئله رو به پایین است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز نسبت درست را وارونه کند و سپس با خطای محاسباتی به برسد. این گزینه حتی از نظر جهت نیرو نیز نادرست است؛ کشش بیشتر از وزن، شتاب رو به بالا ایجاد میکند.
- گزینهٔ ۳: اگر نیروی کشش را با نیروی خالص اشتباه بگیریم و بنویسیم ، نسبت به دست میآید. در این مسئله نیروی خالص رو به پایین برابر است، نه خود کشش.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- قانون دوم نیوتون و تعریف وزن را به یاد بیاورید: شتاب همجهت نیروی خالص است و وزن به سمت پایین وارد میشود (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحههای ۳۲ و ۳۵–۳۶).
- دو نیروی وارد بر جسم، وزن رو به پایین و کشش نخ رو به بالا هستند. جهت پایین را مثبت بگیرید و قانون دوم نیوتون را به صورت بنویسید.
- رابطه را بر تقسیم کنید تا به دست آید. اکنون نسبت شتاب دادهشده به شتاب گرانش را جایگذاری و نسبت کشش به وزن را جدا کنید.