سوال ۵۰ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۵۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۲: دینامیک و حرکت دایرهای
رانندهٔ خودرویی که با تندی در مسیر مستقیم در حرکت است، ناگهان ترمز میکند و خودرو با به جا گذاشتن خط ترمزی به طول 22/5 متر میایستد. ضریب اصطکاک جنبشی بین لاستیکها و جاده چقدر است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ تبدیل یکای تندی و مشخصکردن دادهها:
تندی اولیه باید بر حسب متر بر ثانیه باشد:
.
خودرو پس از طیکردن میایستد؛ پس است.
گام دوم ـ محاسبهٔ شتاب ترمز:
با فرض جادهٔ افقی و ثابتبودن ضریب اصطکاک، نیروی اصطکاک و در نتیجه شتاب ثابتاند. جهت حرکت اولیه را مثبت میگیریم و از رابطهٔ حرکت با شتاب ثابت استفاده میکنیم:
.
پس:
.
منفیبودن شتاب یعنی جهت آن خلاف جهت حرکت است.
گام سوم ـ ارتباط شتاب با ضریب اصطکاک:
طبق کتاب، اندازهٔ اصطکاک جنبشی از رابطهٔ به دست میآید و جهت آن خلاف لغزش است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۴۲). در راستای عمودی شتاب نداریم؛ بنابراین . با صرفنظر از مقاومت هوا، نیروی افقی وارد بر خودرو همان اصطکاک جنبشی است؛ پس قانون دوم نیوتون میدهد:
.
در نتیجه:
.
ضریب اصطکاک بدون یکاست و جرم خودرو نیز در محاسبه حذف میشود.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بر اثر خطای محاسباتی در تعیین شتاب، به این گزینه برسید. اما ضریب شتابی با اندازهٔ و مسافت توقف میدهد که با طول خط ترمز دادهشده سازگار نیست.
- گزینهٔ ۳: کمبرآوردکردن اندازهٔ شتاب ترمز میتواند به انتخاب این گزینه منجر شود. با ضریب ، مسافت توقف میشود؛ یعنی خودرو دیرتر از آنچه در صورت سؤال آمده است میایستد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است با اشتباه در تبدیل تندی یا محاسبهٔ شتاب، این گزینه انتخاب شود. ضریب مسافت توقف را پیشبینی میکند که از طول خط ترمز دادهشده بیشتر است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش اصطکاک جنبشی را مرور کنید: هنگام لغزش لاستیک روی جاده، نیروی اصطکاک خلاف جهت حرکت است و باعث کاهش تندی میشود (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۴۲).
- ابتدا تندی را به متر بر ثانیه تبدیل کنید؛ سپس با قرار دادن سرعت نهایی برابر صفر در رابطهٔ ، شتاب ترمز را بیابید.
- در جادهٔ افقی، است؛ بنابراین قانون دوم نیوتون و رابطهٔ اصطکاک به میانجامند. اندازهٔ شتاب بهدستآمده را بر شتاب گرانش تقسیم کنید.