سوال ۴۰ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۴۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۱ · فصل ۴: گردش مواد در بدن
در انسان، اگر رگهای لنفی که به گرهٔ لنفی وارد میشوند، رگهای لنفی آوران و رگهای لنفی که از این گره خارج میشوند، رگهای لنفی وابران بنامیم، مطابق با اطلاعات کتاب درسی، کدام مورد درخصوص گرهٔ لنفی موجود در ناحیهٔ شکم نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ توجه به خواستهٔ سؤال: باید عبارت «نادرست» را پیدا کنیم. آوران، لنف را به گره وارد میکند و وابران، لنف را از گره بیرون میبرد.
گام دوم ـ بررسی نقش دفاعی گره: دستگاه لنفی، علاوه بر بازگرداندن مایع اضافی بافتها به خون، در مقابله با عوامل بیماریزا و یاختههای سرطانی نقش دارد (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۵۹–۶۰). گرههای لنفی از محلهای استقرار یاختههای ایمنی و برخورد آنها با عوامل بیگانهاند؛ فعالشدن یاختههای ایمنی میتواند در خود گره رخ دهد. بنابراین، محدودکردن این فرایند به «فقط درون رگهای لنفی وابران» نادرست است. رگ وابران مسیر خروج لنف از گره است، نه محل انحصاری فعالشدن یاختههای ایمنی.
گام سوم ـ بررسی سایر عبارتها با توجه به ساختمان گره و مسیر لنف در شکل دستگاه لنفی: رگهای آوران به سطح برجستهٔ گره متصلاند؛ لنف پس از عبور از گره، از طریق رگهای وابران در سطح فرورفته خارج میشود. در هر دو گروه رگ نیز دریچه وجود دارد که به یکطرفهبودن حرکت لنف کمک میکند (زیستشناسی ۱، صفحهٔ ۶۰، شکل ۱۵). پس عبارتهای دوم، سوم و چهارم درستاند.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانشآموز محل ورود و خروج لنف را جابهجا کند و این عبارت را نادرست بداند؛ اما رگهای وابران از ناحیهٔ فرورفتهٔ گره خارج میشوند، پس این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز وجود دریچه را فقط به سیاهرگها یا فقط به یکی از دو گروه رگ لنفی نسبت دهد؛ درحالیکه هم رگهای آوران و هم رگهای وابران دریچه دارند، پس این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۴: اشتباه گرفتن سطح برجسته با سطح فرورفته میتواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ رگهای آوران به سطح برجستهٔ گره متصلاند و لنف را وارد آن میکنند، بنابراین عبارت درست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش دستگاه لنفی و شکل مربوط به آن را مرور کن؛ میان نقش رگهای لنفی در جابهجایی لنف و نقش دفاعی گرههای لنفی تفاوت بگذار.
- آوران و وابران را با جهت حرکت لنف نسبت به گره تشخیص بده؛ سپس محل اتصال آنها و وجود دریچه را بررسی کن.
- پس از بررسی ویژگیهای ساختمانی، به عبارت مربوط به فعالشدن یاختههای ایمنی برگرد؛ آیا میتوان این فرایند را منحصراً به داخل یک نوع رگ نسبت داد؟