سوال ۳۶ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۳۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۷: تولیدمثل
در ارتباط با دستگاه تولیدمثل یک مرد جوان، کدام مورد زیر نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
چون سؤال عبارت «نادرست» را می‌خواهد، باید غدهٔ مورد اشاره در هر گزینه را شناسایی و سپس ویژگی آن را بررسی کنیم.
۱) غده‌ای که میزراه را احاطه می‌کند، پروستات است. طبق کتاب، ترشحات پروستات قلیایی‌اند و به خنثی‌شدن مواد اسیدی مسیر عبور زامه کمک می‌کنند؛ پس گزینهٔ ۱ درست است. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۹۸، شکل ۱؛ صفحهٔ ۱۰۰)
۲) پروستات و غده‌های پیازی میزراهی ترشحات خود را به میزراه می‌ریزند. بنابراین، برای درست‌بودن این عبارت، ویژگی «مجاورت با صفاق» باید دربارهٔ همهٔ آن‌ها برقرار باشد. اما غده‌های پیازی میزراهی پایین‌تر از پروستات قرار دارند و در مجاورت صفاق نیستند. وجود همین مثال نقض برای رد حکمِ «هر غده» کافی است؛ پس گزینهٔ ۲ نادرست است. در اینجا نباید ارتباط با میزراه را به معنای یکسان‌بودن موقعیت این غده‌ها در نظر گرفت. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۹۸، شکل ۱؛ صفحهٔ ۱۰۰، بخش اندام‌های ضمیمه)
۳) ظاهر کشیده، کیسه‌ای و چین‌خورده، مشخصهٔ کیسهٔ منی است. این غده در پشت مثانه و در مجاورت میزنای قرار دارد؛ بنابراین توصیف این گزینه درست است. توجه کنید که «میزنای» با «میزراه» تفاوت دارد. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۹۸، شکل ۱)
۴) غده‌ای که ترشحش از راه مجرای خود به مجرای زامه‌بر وارد می‌شود، کیسهٔ منی است. ترشح این غده فروکتوز فراوان دارد؛ زامه‌ها با مصرف این قند در فرایندهای تأمین انرژی، انرژی لازم برای فعالیت خود را به دست می‌آورند. بنابراین، منظور از فراهم‌کردن امکان تنفس یاخته‌ای، تأمین مادهٔ مصرفی آن است، نه تأمین اکسیژن؛ این گزینه نیز درست است. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰۰)
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با یکی‌گرفتن «احاطه‌کردن میزراه» و «تخلیهٔ ترشح به میزراه»، در تشخیص غده دچار اشتباه شوید. غدهٔ احاطه‌کنندهٔ میزراه پروستات است و ترشح قلیایی دارد؛ پس این عبارت درست است و پاسخ سؤال نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است جایگاه کیسهٔ منی را با غده‌های پیازی میزراهی اشتباه بگیرید. توصیف ظاهری عبارت مربوط به کیسهٔ منی است که در نمای دستگاه، در مجاورت میزنای قرار دارد؛ بنابراین عبارت درست است.
- گزینهٔ ۴: ممکن است تصور کنید چون ترشح کیسهٔ منی اکسیژن‌رسانی نمی‌کند، نقشی در تنفس یاخته‌ای ندارد. اما فروکتوز این ترشح مادهٔ مصرفی برای تأمین انرژی زامه‌هاست؛ پس عبارت درست است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ویژگی‌های غده‌های ضمیمهٔ دستگاه تولیدمثل مرد را مرور کنید: جایگاه، مسیر تخلیه و نقش ترشحات هرکدام را جداگانه در نظر بگیرید.
- اتصال مستقیم به میزراه فقط ویژگی پروستات نیست؛ غده‌های پیازی میزراهی نیز ترشحاتشان را به میزراه می‌ریزند. برای بررسی عبارت دارای «هر»، باید هر دو نوع غده را در نظر بگیرید.
- در نمای دستگاه تولیدمثل مرد، جایگاه غده‌های پیازی میزراهی را نسبت به پروستات و صفاق بررسی کنید؛ آیا حکم مکانیِ مطرح‌شده برای این غده‌ها هم برقرار است؟