سوال ۱۸ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

برای حل سؤال، ابتدا ژن‌نمود والدین و سپس رخ‌نمودهای ممکن فرزندان را تعیین می‌کنیم.

گام اول: تعیین ژن‌نمود والدین
پدران فقط دگرهٔ $I^A$ دارند؛ بنابراین ژن‌نمود همهٔ آن‌ها $I^A I^A$ است و هر فرزند حتماً یک دگرهٔ $I^A$ از پدر می‌گیرد.
مادران علاوه بر $I^A$، دگره‌ای از نوع دیگر دارند. چون برای این صفت سه دگرهٔ $I^A$، $I^B$ و $i$ وجود دارد، ژن‌نمود مادر می‌تواند $I^A I^B$ یا $I^A i$ باشد (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۴۱).

گام دوم: بررسی فرزندان هر نوع خانواده
اگر مادر دارای ژن‌نمود $I^A I^B$ باشد:
$I^A I^A \times I^A I^B \longrightarrow I^A I^A\;\text{یا}\;I^A I^B$
فرزند دارای ژن‌نمود $I^A I^A$ فقط کربوهیدرات $A$ دارد. فرزند دارای ژن‌نمود $I^A I^B$ هر دو کربوهیدرات $A$ و $B$ را دارد، زیرا این دو دگره هم‌توان‌اند و اثر هر دو بروز می‌کند (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۴۱).

اگر مادر دارای ژن‌نمود $I^A i$ باشد:
$I^A I^A \times I^A i \longrightarrow I^A I^A\;\text{یا}\;I^A i$
در این حالت، همهٔ فرزندان فقط کربوهیدرات $A$ دارند؛ زیرا دگرهٔ $I^A$ نسبت به $i$ بارز است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۴۱).

گام سوم: جمع‌بندی
مبنای گروه‌بندی خونی $ABO$، وجود یا نبود کربوهیدرات‌های $A$ و $B$ در غشای گویچهٔ قرمز است (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۴۰–۴۱). در جمع فرزندان این خانواده‌ها، داشتن فقط کربوهیدرات $A$ یا داشتن هر دو کربوهیدرات $A$ و $B$ ممکن است. فرزند فقط دارای کربوهیدرات $B$ یا فاقد هر دو کربوهیدرات به دنیا نمی‌آید؛ چون همهٔ فرزندان دگرهٔ $I^A$ را از پدر دریافت می‌کنند.

پاسخ: گزینهٔ ۱