سوال ۱۴۴ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۱۴۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۴: پویایی زمین
کدام عبارت، توصیف مناسب‌تری از کاربرد «زمین‌شناسی ساختمانی» است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید معنای «ساختمانی» را مشخص کنیم. در زمین‌شناسی ساختمانی، موضوع مطالعه ساختارهای طبیعی سنگ‌ها و پوسته، مانند چین‌ها، گسل‌ها و درزه‌ها، و نیروهای مؤثر در شکل‌گیری آن‌هاست؛ نه ساخت بناهای انسانی.
۲. کتاب در معرفی «زمین‌ساخت» نیز بر شناخت ساختارهای پوسته و نیروهای سازندۀ آن‌ها تأکید می‌کند و چین‌ها، گسل‌ها و درزه‌ها را از ساختارهای مهم زمین می‌داند (زمین‌شناسی، صفحات ۷۴–۷۵). بنابراین عبارتی که بررسی ساختارهای پوسته را همراه با بررسی نیروهای ایجادکنندۀ آن‌ها بیان می‌کند، توصیف مناسب سؤال است.
۳. برای تمایز گزینه‌ها، باید به موضوع اصلی هرکدام توجه کرد: گزینۀ ۱ به کاربردهای مهندسی در ساخت‌وساز اشاره دارد؛ گزینۀ ۳ بر رفتار مقاومتی مواد زمین برای احداث سازه متمرکز است؛ و گزینۀ ۴ روش کسب اطلاعات بدون تماس، یعنی سنجش از دور، را معرفی می‌کند. هیچ‌کدام به اندازۀ گزینۀ ۲ موضوع اصلی زمین‌شناسی ساختمانی را بیان نمی‌کنند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است واژۀ «ساختمانی» با ساختمان‌سازی اشتباه گرفته شود؛ اما کاربرد زمین‌شناسی در طرح‌های عمرانی به زمین‌شناسی مهندسی مربوط است، نه مطالعۀ ساختارهای طبیعی پوسته.
- گزینهٔ ۳: اشاره به فشار و مقاومت مواد می‌تواند این گزینه را مرتبط با زمین‌شناسی ساختمانی جلوه دهد؛ اما بررسی مقاومت مواد زمین برای احداث سازه‌ها در حوزۀ ژئوتکنیک و مباحث مکانیک خاک و سنگ قرار می‌گیرد.
- گزینهٔ ۴: چون ساخت‌های زمین‌شناسی در این عبارت آمده‌اند، ممکن است آن را انتخاب کنید؛ ولی ویژگی تعیین‌کنندۀ آن، گردآوری اطلاعات بدون تماس فیزیکی است که «سنجش از دور» را توصیف می‌کند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «علم، زندگی، کارآفرینی» در صفحات ۷۴–۷۵ زمین‌شناسی و توضیح آن دربارۀ زمین‌ساخت و ساختارهای پوسته را به یاد بیاورید.
- در اصطلاح «زمین‌شناسی ساختمانی»، منظور از ساختمان، ساخت طبیعی سنگ‌ها و پوسته است؛ نه ساختمان‌های شهری و صنعتی.
- گزینه‌ای را پیدا کنید که هم به ساختارهایی مانند چین و گسل توجه دارد و هم به علت و نیروهای مؤثر در پیدایش آن‌ها، نه روش گردآوری اطلاعات یا مقاومت مصالح محل ساخت‌وساز.