سوال ۱۱۹ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۱۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۴: پویایی زمین
کدام امواج حاصل از یک زمین لرزه در کانون ایجاد می‌شوند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا به عبارت «در کانون ایجاد می‌شوند» توجه می‌کنیم. کانون، محل آزادشدن انرژی زمین‌لرزه درون زمین است و با مرکز سطحی، که روی سطح زمین و بالای کانون قرار دارد، تفاوت دارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۶۸–۶۹).
۲. کتاب، امواج لرزه‌ای را به دو گروه درونی و سطحی تقسیم می‌کند و بیان می‌کند که امواج درونی در کانون ایجاد می‌شوند و درون زمین انتشار می‌یابند. این گروه شامل امواج و است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۶۹–۷۰).
۳. موج همان موج اولیه یا طولی و موج همان موج ثانویه یا عرضی است. بنابراین، ترکیب «طولی و عرضی» هر دو عضو گروه امواج درونی را دربرمی‌گیرد. در مقابل، ریلی و لاو از امواج سطحی‌اند و حضور هرکدام در یک گزینه، آن گزینه را رد می‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۶۹–۷۰).
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز با تشخیص درستِ درونی‌بودن موج عرضی، این گزینه را انتخاب کند؛ اما ریلی موجی سطحی است و در گروه امواج ایجادشده در کانون قرار نمی‌گیرد.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانش‌آموز همۀ امواج حاصل از زمین‌لرزه را مستقیماً ایجادشده در کانون بداند؛ درحالی‌که ریلی و لاو هر دو سطحی‌اند، نه درونی.
- گزینهٔ ۴: وجود موج طولی، که از امواج درونی است، می‌تواند دانش‌آموز را به انتخاب این گزینه بکشاند؛ اما لاو موجی سطحی است و این ترکیب پاسخ پرسش نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تقسیم‌بندی امواج لرزه‌ای به «درونی» و «سطحی» را در بخش امواج لرزه‌ای کتاب مرور کن؛ پرسش بر محل ایجاد موج تأکید دارد.
- طبق کتاب، امواجی که در کانون ایجاد می‌شوند از نوع درونی‌اند؛ پس گزینه‌های دارای موج سطحی را کنار بگذار.
- امواج درونی با نمادهای و شناخته می‌شوند. نام فارسی هرکدام را به یاد بیاور و ترکیب متناظر را در گزینه‌ها پیدا کن.