سوال ۱۴۸ · زمینشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۱۴۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمینشناسی · زمینشناسی · فصل ۳: منابع آب و خاک
ذرات معدنی تشکیلدهندهٔ خاک لوم (Loam)، بهترتیب از بزرگ به کوچک کداماند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید بخش معدنی خاک را از بخش آلی آن جدا کنیم. خاک دارای بخش معدنی و گیاخاک یا هوموس است؛ بنابراین، با اینکه گیاخاک در حاصلخیزی لوم نقش دارد، در پاسخ این سؤال که دربارهٔ «ذرات معدنی» است، قرار نمیگیرد (زمینشناسی، صفحههای ۵۲–۵۳).
۲. سه جزء معدنی اصلی خاک لوم، ماسه، سیلت و رس هستند. «سیلت» همان «لای» است؛ پس تفاوت این دو نام نباید باعث اشتباه در انتخاب شود.
۳. اکنون اندازهٔ این ذرات را مقایسه میکنیم. در جدول اندازهٔ رسوبات، ماسه در گروه دانهمتوسط و سیلت و رس در گروه دانهریز قرار دارند؛ بنابراین ماسه از هر دو درشتتر است. در میان دو جزء ریزدانه نیز سیلت از رس درشتتر است (زمینشناسی، صفحهٔ ۵۵). بسیار ریزدانه بودن رس در مبحث منابع خاک نیز تأکید شده است (زمینشناسی، صفحههای ۵۲–۵۳).
پس ترتیب ذرات معدنی اصلی لوم از بزرگ به کوچک، «ماسه، سیلت، رس» است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز صرفاً به ترتیب درستِ اندازهٔ شن، ماسه و لای توجه کند؛ اما این گزینه رس را حذف کرده و شن را بهجای یکی از سه جزء معدنی اصلی خاک لوم آورده است.
- گزینهٔ ۲: این گزینه هر سه جزء معدنی خاک لوم را دارد، اما جای رس و لای عوض شده است؛ لای یا سیلت از رس درشتتر است و باید پیش از آن قرار گیرد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانشآموز شن و ماسه را یکسان تصور کند؛ درحالیکه شن از سیلت درشتتر است، پس ترتیب این گزینه نزولی نیست و ماسه نیز در آن حذف شده است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- طبقهبندی ذرات خاک بر پایهٔ اندازه را در فصل منابع آب و خاک مرور کن؛ سؤال هم ترکیب معدنی خاک لوم و هم ترتیب اندازهٔ ذرات را میخواهد.
- لای همان سیلت است. همچنین شن و ماسه دو ردهٔ اندازهای متفاوتاند؛ آنها را بهجای هم در نظر نگیر.
- سه جزء معدنی اصلی لوم را مشخص کن؛ سپس با توجه به اینکه رس ریزترین جزء است و سیلت اندازهای میان دو جزء دیگر دارد، آنها را مرتب کن.