سوال ۳۳ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول با پاسخ تشریحی

گام اول ـ تعیین خواستهٔ سؤال: باید عبارت «نادرست» را پیدا کنیم؛ بنابراین وجود یک محدودیت نادرست مانند «فقط» می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

گام دوم ـ بررسی روش بازسازی غضروف: کتاب در مثال بازسازی لالهٔ گوش و بینی توضیح می‌دهد که یاخته‌های غضروفی را روی داربست مناسب در محیط کشت تکثیر می‌کنند تا غضروف جدید ساخته شود. پس یاختهٔ معرفی‌شده در این مثال، یاختهٔ غضروفی است و کاربرد این روش به یاخته‌های بنیادی محدود نشده است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۹۸).

گام سوم ـ تشخیص اشکال گزینهٔ ۲: یاخته‌های بنیادی توانایی تکثیر و تمایز دارند و به‌ویژه در مواردی که تکثیر یاخته‌های تمایزیافته کم یا ناممکن است، منبع یاخته‌ای مناسبی هستند؛ اما این ویژگی، استفادهٔ انحصاری از آنها را در تمام روش‌های بازسازی بافت ثابت نمی‌کند (زیست‌شناسی ۳، صفحه‌های ۹۸–۹۹). بنابراین اشکال گزینهٔ ۲، عبارت «فقط یاخته‌های بنیادی» است، نه استفاده از محیط کشت یا داربست.

گام چهارم ـ بررسی درستی سایر عبارت‌ها:

• گزینهٔ ۱: با استفاده از دیسک نوترکیب می‌توان پلی‌پپتیدهای لازم برای تولید انسولین را ساخت و از آنها در ساختار انسولین استفاده کرد. اصلِ استفاده از یاخته‌های دیگر برای تولید پروتئین‌های انسانی نیز در کتاب مطرح شده است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۹۲).
• گزینهٔ ۳: انتقال مادهٔ وراثتی نوترکیب به تخمک لقاح‌یافته، راهی برای ایجاد دام تراژنی است؛ چنین دامی می‌تواند برای تولید پروتئین انسانی به کار رود.
• گزینهٔ ۴: همهٔ باکتری‌ها دیسک نوترکیب را دریافت نمی‌کنند؛ بنابراین در جریان تولید فراورده و پیش از جداسازی باکتری‌های مطلوب، محیط کشت می‌تواند شامل باکتری‌های فاقد دیسک و باکتری‌های دارای دیسک نوترکیب باشد.

پاسخ: گزینهٔ ۲