سوال ۶ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۳ · فصل ۷: فناوریهای نوین زیستی
با توجه به مراحل ایجاد گیاهان زراعی تراریخته از طریق مهندسی ژنتیک، در بین مرحلهٔ چهارم و ششم، کدام مورد انجام میشود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید مشخص کنیم سؤال به کدام ترتیب مراحل اشاره دارد. کتاب برای ایجاد گیاهان زراعی تراریخته، شش مرحله معرفی کرده است؛ بنابراین نباید این ترتیب را با مراحل همسانهسازی دنا اشتباه بگیریم (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۹۳).
۲. در این فهرست، مرحلهٔ چهارم «تولید گیاه تراریخته» است و مرحلهٔ ششم به تکثیر و کشت این گیاه با رعایت اصول ایمنی زیستی اختصاص دارد. پس سؤال، مرحلهٔ پنجم را میخواهد.
۳. پس از تولید گیاه و پیش از تکثیر و کشت آن، باید ایمنی زیستی گیاه بهدقت بررسی شود و بیخطر بودن آن برای سلامت انسان و محیطزیست به اثبات برسد. این همان مرحلهٔ پنجم فهرست کتاب و منطبق با گزینهٔ چهارم است (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۹۳).
نکتهٔ کلیدی: «تولید گیاه تراریخته» با «آماده بودن آن برای تکثیر و کشت» یکسان نیست؛ بررسی ایمنی زیستی میان این دو قرار میگیرد.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز تبدیل گیاهچه به گیاه کامل را مرحلهای پس از تولید گیاه تراریخته بداند؛ اما این فرایند در مسیر تولید خود گیاه تراریخته قرار دارد، نه در فاصلهٔ تولید گیاه تا تکثیر و کشت آن.
- گزینهٔ ۲: شباهت واژهٔ «تکثیر» در این گزینه با مرحلهٔ پایانی میتواند گمراهکننده باشد. تکثیر یاختههای نوترکیب در محیط کشت، بخشی از مسیر دستیابی به گیاه تراریخته است و با تکثیر و کشت گیاه پس از تأیید ایمنی تفاوت دارد.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از مراحل مهم مهندسی ژنتیک است، اما پیش از تولید گیاه تراریخته انجام میشود. در ترتیب موردنظر سؤال، انتقال ژن به گیاه در مرحلهٔ سوم قرار دارد، نه پس از مرحلهٔ چهارم.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- فهرست ششمرحلهای ایجاد گیاهان زراعی تراریخته را در صفحهٔ ۹۳ زیستشناسی ۳ به یاد بیاور؛ سؤال دربارهٔ همین فهرست است، نه جزئیات همسانهسازی دنا.
- مرحلهٔ چهارم، تولید گیاه تراریخته و مرحلهٔ ششم، تکثیر و کشت آن است؛ پس گزینههای مربوط به انتقال ژن یا تولید گیاه، به بخشهای زودتر فرایند مربوطاند.
- تولید موفق یک گیاه با صفت جدید، بهتنهایی مجوز کشت گستردهٔ آن نیست؛ پیش از کشت باید پیامدهای احتمالی آن برای انسان و محیطزیست ارزیابی شود.