سوال ۳۲ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۳۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۳: دستگاه حرکتی
در انسان، کدام مورد نسبت به سایرین به نوعی بافت پیوندی که سطح خارجی تنة استخوان ران را احاطه کرده، نزدیک‌تر است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. منظور سؤال از «نزدیک‌تر»، نزدیکی مکانی به بافت پیوندیِ پوشانندۀ سطح خارجی تنۀ استخوان ران است. پس باید جایگاه اجزای استخوان را از بیرون به درون بررسی کنیم.
۲. استخوان ران از استخوان‌های دراز است. در تنۀ آن، زیر پوشش پیوندیِ خارجی، بافت استخوانی فشرده قرار دارد و بافت اسفنجی در سمت داخلی دیده می‌شود؛ بنابراین اجزای بافت فشرده به پوشش خارجی نزدیک‌ترند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹ و شکل ۳، صفحهٔ ۴۰).
۳. بافت فشردۀ تنۀ استخوان ران دارای سامانه‌های هاورس است. در هر سامانه، تیغه‌های استخوانی به‌صورت هم‌مرکز پیرامون مجرای مرکزی قرار گرفته‌اند و یاخته‌های استخوانی در مادۀ زمینه‌ای این تیغه‌ها جای دارند. بنابراین توصیف یاخته‌هایی با آرایش متحدالمرکز، به ساختار بافت فشرده اشاره می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۹).
۴. در مقابل، مغز استخوانِ موجود در حفره‌های میان میله‌ها و صفحه‌های استخوانی مربوط به بافت اسفنجی است؛ این بافت در سمت داخلی تنه قرار دارد و از پوشش خارجی دورتر است. همچنین سامانه‌های هاورس با مغز استخوان احاطه نشده‌اند (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۳۹ و ۴۰).
پس یاخته‌های استخوانیِ دارای آرایش متحدالمرکز در بافت فشرده، از میان موارد بیان‌شده به پوشش پیوندی خارجی تنۀ استخوان ران نزدیک‌ترند.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با دیدن «سامانه‌های هاورسی» این گزینه را مربوط به بخش خارجی تنه بدانید؛ اما سامانه‌های هاورس در بافت فشرده قرار دارند و مغز استخوان آنها را احاطه نمی‌کند.
- گزینهٔ ۲: ممکن است تصور کنید یاخته‌های استخوانی در همۀ بخش‌های استخوان آرایش نامنظم دارند؛ اما در بافت فشردۀ تنه، تیغه‌های سامانه‌های هاورس و یاخته‌های واقع در آنها آرایش هم‌مرکز دارند.
- گزینهٔ ۳: وجود مغز استخوان در فضاهای میان تیغه‌ها و میله‌های استخوانی ممکن است این گزینه را آشنا و درست جلوه دهد؛ اما این توصیف مربوط به بافت اسفنجی است که نسبت به بافت فشرده، از پوشش خارجی تنه دورتر قرار دارد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ساختار تنۀ استخوان دراز و جایگاه بافت‌های فشرده و اسفنجی را در شکل ساختار استخوان مرور کنید.
- منظور سؤال نزدیکی مکانی به پوشش پیوندیِ بیرونی است؛ بررسی کنید بلافاصله زیر این پوشش کدام نوع بافت استخوانی قرار دارد.
- در بافت نزدیک به پوشش بیرونی، واحدهای هاورس وجود دارند؛ آرایش تیغه‌ها و یاخته‌های این واحدها را با توصیف گزینه‌ها تطبیق دهید.