سوال ۲۶ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۲۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۳: دستگاه حرکتی
در ارتباط با استخوان‌ها و عضلات بدن انسان، کدام عبارت نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای یافتن عبارت نادرست، جایگاه ماهیچه‌ها و ارتباط استخوان‌های ناحیهٔ شانه را جداگانه بررسی می‌کنیم.
۱. بررسی گزینهٔ اول: ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای در پشت گردن و بخش بالایی پشت قرار دارد و تا ناحیهٔ شانه امتداد می‌یابد؛ بنابراین با ماهیچهٔ دلتایی مجاورت دارد، اما پوشانندهٔ جناغ در جلوی قفسهٔ سینه نیست. ماهیچهٔ سینه‌ای در سطح جلویی سینه قرار دارد. پس نباید درست بودن بخش «مجاورت با دلتایی» را به کل عبارت تعمیم داد؛ ادعای پوشاندن جناغ به‌وسیلهٔ ذوزنقه‌ای، این گزینه را نادرست می‌کند. جایگاه این ماهیچه‌ها در مبحث ماهیچه‌های اسکلتی معرفی شده است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۵–۴۶).
۲. بررسی گزینهٔ دوم: سر استخوان بازو در گودی استخوان کتف قرار می‌گیرد و این دو استخوان در تشکیل مفصل شانه شرکت می‌کنند؛ بنابراین ارتباط استخوانی بیان‌شده درست است. دقت کنید که حفرهٔ مفصلی، فضای میان سطوح مفصلی است و نباید آن را با خودِ گودی کتف یکسان دانست.
۳. بررسی گزینهٔ سوم: ماهیچهٔ دوسر بازو از کتف منشأ می‌گیرد و از طریق زردپی، یعنی نواری محکم از بافت پیوندی، به زند زبرین متصل می‌شود. پس این عبارت درست است. این اتصال امکان انتقال نیروی انقباض ماهیچه به استخوان و حرکت آن را فراهم می‌کند؛ نقشی که کتاب برای اتصال ماهیچه‌های اسکلتی به استخوان‌ها بیان می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۸–۳۹).
۴. بررسی گزینهٔ چهارم: ترقوه در سمت داخلی با جناغ و در سمت خارجی با کتف ارتباط دارد؛ بنابراین مجاورت‌های بیان‌شده درست‌اند. جایگاه این استخوان‌ها در معرفی اسکلت انسان مشخص شده است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۸).
در نتیجه، اشتباه سؤال مربوط به نسبت دادن پوشش جلوی سینه به ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است به‌دلیل اشتباه گرفتن کتف با ترقوه، این عبارت را نادرست بدانید؛ اما سر استخوان بازو در گودی کتف جای می‌گیرد و مفصل شانه را می‌سازد. حفرهٔ مفصلی، فضای میان سطوح استخوان‌های شرکت‌کننده در مفصل است.
- گزینهٔ ۳: اشتباه گرفتن زند زبرین و زند زیرین می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود. عبارت درست است؛ ماهیچهٔ دوسر بازو از کتف منشأ می‌گیرد و با زردپی به زند زبرین متصل می‌شود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است جایگاه دو انتهای ترقوه را با استخوان‌های مجاور شانه اشتباه بگیرید؛ اما انتهای داخلی ترقوه کنار جناغ و انتهای خارجی آن کنار کتف قرار دارد، پس این عبارت درست است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- جایگاه ماهیچه‌های سطحی شانه و سینه و ارتباط استخوان‌های کمربند شانه‌ای را مرور کنید؛ سؤال به‌دنبال عبارت نادرست است.
- میان ماهیچهٔ سطح جلویی سینه و ماهیچهٔ پشت گردن و بخش بالایی پشت تفاوت بگذارید؛ نزدیک بودن به شانه به معنی پوشاندن جلوی قفسهٔ سینه نیست.
- در عبارت مربوط به پوشاندن استخوان‌ها، دو ادعا را جداگانه بررسی کنید: مجاورت با ماهیچهٔ شانه و پوشاندن جناغ. برای نادرست شدن کل عبارت، کافی است یکی از این دو ادعا نادرست باشد.