سوال ۳۱ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول با پاسخ تشریحی

نکتهٔ اصلی، تفاوت میان «نبودن رنای ناقل» و «خالی‌بودن جایگاه» است؛ ممکن است یک جایگاه رنای ناقل نداشته باشد، اما پروتئینی در آن قرار گرفته باشد.

۱. در مرحلهٔ آغاز، رنای ناقل آغازگر در جایگاه $\mathrm{P}$ قرار دارد و جایگاه‌های $\mathrm{A}$ و $\mathrm{E}$ خالی‌اند (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۳۰). بنابراین، عبارت گزینهٔ ۲ در مرحلهٔ آغاز درست است؛ اما واژهٔ «به‌طور حتم» ایجاب می‌کند که در همهٔ حالت‌های دارای این شرط درست باشد.

۲. در مرحلهٔ پایان، هنگامی که رمزهٔ پایان در جایگاه $\mathrm{A}$ قرار می‌گیرد، عامل پایان‌دهنده که از جنس پروتئین است، وارد این جایگاه می‌شود. در این وضعیت، پیش از آزادشدن زنجیرهٔ پلی‌پپتیدی، تنها رنای ناقل موجود در رناتن در جایگاه $\mathrm{P}$ قرار دارد؛ بااین‌حال، جایگاه $\mathrm{A}$ خالی نیست، زیرا عامل پایان‌دهنده آن را اشغال کرده است. پس شرط گزینهٔ ۲، خالی‌بودن هر دو جایگاه را تضمین نمی‌کند.

۳. سایر عبارت‌ها با توالی طویل‌شدن در کتاب سازگارند: پس از تشکیل پیوند پپتیدی، رناتن جابه‌جا می‌شود؛ رنای ناقل حامل زنجیره به جایگاه $\mathrm{P}$ و رنای ناقل بدون آمینواسید به جایگاه $\mathrm{E}$ می‌رود و جایگاه $\mathrm{A}$ خالی می‌شود. سپس رنای ناقل بدون آمینواسید خارج می‌شود و نوبت استقرار رنای ناقل بعدی می‌رسد. در نتیجه، هنگام خروج از $\mathrm{E}$، جایگاه $\mathrm{A}$ خالی است؛ همچنین هنگام استقرار رنای ناقل جدید در $\mathrm{A}$ و تشکیل پیوند پپتیدی، جایگاه $\mathrm{E}$ خالی است (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۳۰).

پاسخ: گزینهٔ ۲