سوال ۲۴۸ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۲۴۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
کدام عبارت را می‌توان برای کریزوبریل به‌کار برد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید نام گوهر را با ویژگی نوری آن تطبیق دهیم.
گام اول: کتاب در بخش پدیده‌های نوری گوهرها، «چشم گربه‌ای» را برای کانی کریزوبریل معرفی می‌کند. بنابراین عبارت گزینهٔ ۱، ویژگی درست این کانی را بیان می‌کند (زمین‌شناسی، صفحات ۳۲–۳۳).
گام دوم: شکل ۲–۹ نیز پدیدهٔ چشم گربه‌ای را در گوهر کریزوبریل نشان می‌دهد و این تطبیق را تأیید می‌کند (زمین‌شناسی، صفحات ۳۳–۳۵).
گام سوم: توصیف‌های دیگر به گوهرهای دیگری مربوط‌اند: نوع شفاف و سبز الیوین «زبرجد» است؛ معروف‌ترین و گران‌ترین نوع بریل «زمرد» نام دارد؛ و بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی از پدیده‌های نوری اپال است، نه کریزوبریل (زمین‌شناسی، صفحات ۳۲–۳۵).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانش‌آموز نام گوهرها را با یکدیگر اشتباه بگیرد؛ نوع شفاف، سبز و قیمتی الیوین «زبرجد» نام دارد، نه کریزوبریل.
- گزینهٔ ۳: شباهت نام «بریل» و «کریزوبریل» می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ اما معروف‌ترین و گران‌ترین نوع بریل، «زمرد» است و این توصیف به کریزوبریل مربوط نیست.
- گزینهٔ ۴: این گزینه با جابه‌جا کردن پدیده‌های نوری گوهرها گمراه می‌کند؛ بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی به اپال مربوط است، نه کریزوبریل.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «گوهرها» را مرور کن و به ارتباط نام هر گوهر با پدیدهٔ نوری ویژهٔ آن توجه کن.
- بازی رنگ در اپال و ستاره‌واری در یاقوت دیده می‌شود؛ این پدیده‌ها را با ویژگی کریزوبریل اشتباه نگیر.
- در شکل مربوط به کریزوبریل، نوار درخشانی روی گوهر دیده می‌شود که ظاهر چشم یک جانور را تداعی می‌کند؛ نام این پدیده را به یاد بیاور.