سوال ۲۴۷ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۲۴۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
کدام عبارت توصیف مناسب‌تری برای کانه‌آرایی است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا اجزای کانسنگ را مشخص می‌کنیم. کانسنگ، علاوه بر کانه‌های ارزشمند، دارای موادی است که استخراج آن‌ها ارزش اقتصادی ندارد و «باطله» نامیده می‌شوند؛ بنابراین کانسنگ استخراج‌شده الزاماً ماده‌ای خالص و آمادهٔ مصرف نیست (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۲۸–۲۹).
۲. در کانه‌آرایی، بخش ارزشمند کانسنگ از مواد باطله جدا می‌شود. حاصل این مرحله «کنسانتره» است؛ پس هدف، جدا کردن کانی‌های اقتصادی از مواد همراهِ بی‌ارزش است، نه جدا کردن خود فلز از ترکیب کانی (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۱–۳۲).
۳. کنسانتره می‌تواند پس از این مرحله برای جداسازی فلز به کارخانهٔ ذوب منتقل شود. بنابراین گزینهٔ ۳ مرحلهٔ پس از کانه‌آرایی را بیان می‌کند؛ تراش کانی‌های قیمتی و جدایش طبیعی بر اثر کاهش سرعت عامل حمل نیز تعریف کانه‌آرایی نیستند. در نتیجه، گزینهٔ ۲ توصیف درست این فرایند است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است افزایش ارزش کانی با کانه‌آرایی اشتباه گرفته شود؛ اما تراش گوهرها برای بهبود شکل و جلوهٔ آن‌هاست، نه جداسازی کانی‌های اقتصادی از باطله.
- گزینهٔ ۳: این گزینه به‌دلیل ارتباط با فراوری مواد معدنی وسوسه‌کننده است؛ اما جداسازی فلز از کانه در کارخانهٔ ذوب، مرحله‌ای پس از کانه‌آرایی است.
- گزینهٔ ۴: اشاره به جداسازی بر اساس چگالی ممکن است یادآور روش‌های کانه‌آرایی باشد؛ اما کاهش تدریجی سرعت عامل حمل، توصیف جدایش و ته‌نشینی طبیعی کانی‌ها در تشکیل ذخایر پلاسری است، نه تعریف عمومی کانه‌آرایی.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «استخراج معدن و فراوری مادهٔ معدنی» را به یاد بیاور؛ کانسنگ پس از استخراج هنوز مخلوطی از مواد ارزشمند و باطله است.
- تفاوت «کانه» و «فلز موجود در کانه» را در نظر بگیر؛ کانه‌آرایی را با مرحلهٔ استخراج فلز در کارخانهٔ ذوب یکی ندان.
- محصول کانه‌آرایی، کنسانتره است که می‌تواند برای جداسازی فلز به کارخانهٔ ذوب فرستاده شود؛ پس بررسی کن در مرحلهٔ پیش از ذوب چه اجزایی از کانسنگ کنار گذاشته می‌شوند.