سوال ۱۷۸ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

گام اول ـ شناسایی رشتهٔ موردنظر: واحد تکراری تارچه، سارکومر است. رشته‌های نازک اکتین از اجزای کروی تشکیل شده‌اند؛ پس تمام گزینه‌ها باید دربارهٔ اکتین بررسی شوند، نه میوزین. اکتین‌ها از یک سو به خط Z متصل‌اند و میوزین‌ها رشته‌های ضخیمی هستند که سرهای اتصال به اکتین دارند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۷–۴۸، شکل‌های ۱۲ و ۱۴).

گام دوم ـ بررسی عبارت‌های مربوط به نوارها و استراحت:

• گزینهٔ ۱ مناسب است: هنگام انقباض، اکتین‌ها در میان میوزین‌ها می‌لغزند و هم‌پوشانی آن‌ها بیشتر می‌شود. بنابراین پهنای نوار روشن، یعنی ناحیه‌ای که فقط رشته‌های نازک دارد، کاهش می‌یابد؛ این تغییر ناشی از جابه‌جایی رشته‌هاست، نه کوتاه شدن خود اکتین‌ها (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۸–۴۹، شکل ۱۵).
• گزینهٔ ۲ مناسب است: نوار تیره در امتداد رشته‌های ضخیم میوزین قرار دارد، اما در بخش‌هایی از آن اکتین نیز حضور دارد. در حالت استراحت هم مقداری هم‌پوشانی میان اکتین و میوزین دیده می‌شود؛ پس اکتین در بخشی از نوار تیره یافت می‌شود (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۷–۴۸، شکل‌های ۱۲ و ۱۳).
• گزینهٔ ۳ مناسب است: منظور از رشته‌های مشابه، اکتین‌های دو سوی سارکومر است. هنگام بازگشت سارکومر از حالت انقباض به استراحت، دو خط Z از هم دور می‌شوند و اکتین‌های متصل به آن‌ها نیز از اکتین‌های سمت مقابل فاصله می‌گیرند؛ نه اینکه اکتین‌های متصل به یک خط Z از یکدیگر دور شوند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۸–۴۹، شکل ۱۵).

گام سوم ـ شناسایی عبارت نامناسب: در انقباض، این سرهای میوزین هستند که به اکتین متصل می‌شوند. بنابراین نسبت دادن «اتصال از طریق سرهای خود» به رشته‌های اکتین نادرست است. گزینهٔ ۴ ویژگی میوزین را به اکتین نسبت داده و برای تکمیل عبارت نامناسب است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۴۸–۴۹).

پاسخ: گزینهٔ ۴