دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · فیزیک

سوال ۲۱۸ فیزیک کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

سوال ۲۱۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۰، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۲۱۸ · فیزیک

کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۲۱۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای

الکترون اتم هیدروژنی در تراز n=5n=5 قرار دارد. با در نظر گرفتن تمام گذارهای ممکن، کم انرژی‌ترین فوتونی که می‌تواند گسیل کند، بسامدش چند تراهرتز است؟ (h=4×10−15 eV.sh=4\times10^{-15}\,\mathrm{eV.s} و ER=13/6 eVE_R=13/6\,\mathrm{eV})

  1. گزینهٔ ۱: 25/525/5
  2. گزینهٔ ۲: 76/576/5
  3. گزینهٔ ۳: 170170
  4. گزینهٔ ۴: 32643264
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

۱. تعیین گذار با کمترین انرژی فوتون
طبق مدل بور، انرژی ترازهای هیدروژن از رابطهٔ En=−ERn2E_n=-\frac{E_R}{n^2} به دست می‌آید و انرژی فوتون گسیلی برابر hf=EU−ELhf=E_U-E_L است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵).

با افزایش عدد کوانتومی، ترازهای انرژی به هم نزدیک‌تر می‌شوند (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۶). بنابراین، در میان تمام گذارهای ممکن بین ترازهای در دسترس، کمترین اختلاف انرژی مربوط به دو تراز مجاورِ بالایی، یعنی گذار 5→45\to4 است. گذارهای میان ترازهای پایین‌تر یا گذارهایی که چند فاصلهٔ تراز را در بر می‌گیرند، انرژی بیشتری دارند.

۲. محاسبهٔ انرژی فوتون
با نوشتن مقدار ریدبرگ به صورت اعشاری، ER=13.6 eVE_R=13.6\,\mathrm{eV}، داریم:
ΔEmin⁡=E5−E4=ER(142−152)\Delta E_{\min}=E_5-E_4=E_R\left(\frac{1}{4^2}-\frac{1}{5^2}\right)
ΔEmin⁡=13.6(116−125)=13.6×9400=0.306 eV\Delta E_{\min}=13.6\left(\frac{1}{16}-\frac{1}{25}\right)=13.6\times\frac{9}{400}=0.306\,\mathrm{eV}

۳. محاسبهٔ بسامد و تبدیل واحد
از رابطهٔ انرژی فوتون و بسامد استفاده می‌کنیم (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۷):
f=ΔEmin⁡h=0.306 eV4×10−15 eV⋅s=7.65×1013 Hzf=\frac{\Delta E_{\min}}{h}=\frac{0.306\,\mathrm{eV}}{4\times10^{-15}\,\mathrm{eV\cdot s}}=7.65\times10^{13}\,\mathrm{Hz}
چون 1 THz=1012 Hz1\,\mathrm{THz}=10^{12}\,\mathrm{Hz}، نتیجه می‌شود:
f=76.5 THzf=76.5\,\mathrm{THz}
این همان مقدار نوشته‌شده به صورت 76/576/5 در گزینه‌هاست.

پاسخ: گزینهٔ ۲

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز بسامد یک فوتون را به‌اشتباه بر تعداد برخی گذارهای مسیر تقسیم کند. انرژی و بسامد هر فوتون فقط از اختلاف انرژی دو تراز همان گذار به دست می‌آید و نباید بر تعداد گذارها تقسیم شود.
  • گزینهٔ ۳: اگر به‌جای تفاضل معکوس مربع عددهای کوانتومی، عبارت نادرست 15×4\frac{1}{5\times4} به کار رود، بسامد 170 THz170\,\mathrm{THz} به دست می‌آید. رابطهٔ درست انرژی فوتون شامل عبارت 142−152\frac{1}{4^2}-\frac{1}{5^2} است.
  • گزینهٔ ۴: این مقدار از گذار مستقیم 5→15\to1 به دست می‌آید. این گذار بیشترین اختلاف انرژی را میان ترازهای در دسترس دارد و پرانرژی‌ترین فوتون را تولید می‌کند، نه کم‌انرژی‌ترین فوتون را.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. نمودار ترازهای انرژی هیدروژن را به یاد بیاورید: با افزایش عدد کوانتومی، فاصلهٔ ترازهای مجاور کمتر می‌شود؛ انرژی فوتون نیز برابر اختلاف انرژی دو تراز است.
  2. در میان تمام گذارهای رو به پایین از تراز اولیه و ترازهای پایین‌تر، به دنبال نزدیک‌ترین دو تراز باشید؛ گذار به حالت پایه کم‌انرژی‌ترین فوتون را نمی‌دهد.
  3. اختلاف انرژی دو تراز بالاییِ در دسترس را از رابطهٔ ΔE=ER(1nL2−1nU2)\Delta E=E_R\left(\frac{1}{n_L^2}-\frac{1}{n_U^2}\right) حساب کنید؛ سپس از f=ΔEhf=\frac{\Delta E}{h} و 1 THz=1012 Hz1\,\mathrm{THz}=10^{12}\,\mathrm{Hz} استفاده کنید.

فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «آشنایی با فیزیک اتمی و هسته‌ای» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

فیزیک · تجربی ۱۴۰۰