سوال ۲۱۸ · فیزیک
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۲۱۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ · فصل ۴: آشنایی با فیزیک اتمی و هستهای
الکترون اتم هیدروژنی در تراز قرار دارد. با در نظر گرفتن تمام گذارهای ممکن، کم انرژیترین فوتونی که میتواند گسیل کند، بسامدش چند تراهرتز است؟ ( و )
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. تعیین گذار با کمترین انرژی فوتون
طبق مدل بور، انرژی ترازهای هیدروژن از رابطهٔ به دست میآید و انرژی فوتون گسیلی برابر است (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵).
با افزایش عدد کوانتومی، ترازهای انرژی به هم نزدیکتر میشوند (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۶). بنابراین، در میان تمام گذارهای ممکن بین ترازهای در دسترس، کمترین اختلاف انرژی مربوط به دو تراز مجاورِ بالایی، یعنی گذار است. گذارهای میان ترازهای پایینتر یا گذارهایی که چند فاصلهٔ تراز را در بر میگیرند، انرژی بیشتری دارند.
۲. محاسبهٔ انرژی فوتون
با نوشتن مقدار ریدبرگ به صورت اعشاری، ، داریم:
۳. محاسبهٔ بسامد و تبدیل واحد
از رابطهٔ انرژی فوتون و بسامد استفاده میکنیم (فیزیک ۳، صفحهٔ ۱۰۵–۱۰۷):
چون ، نتیجه میشود:
این همان مقدار نوشتهشده به صورت در گزینههاست.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز بسامد یک فوتون را بهاشتباه بر تعداد برخی گذارهای مسیر تقسیم کند. انرژی و بسامد هر فوتون فقط از اختلاف انرژی دو تراز همان گذار به دست میآید و نباید بر تعداد گذارها تقسیم شود.
- گزینهٔ ۳: اگر بهجای تفاضل معکوس مربع عددهای کوانتومی، عبارت نادرست به کار رود، بسامد به دست میآید. رابطهٔ درست انرژی فوتون شامل عبارت است.
- گزینهٔ ۴: این مقدار از گذار مستقیم به دست میآید. این گذار بیشترین اختلاف انرژی را میان ترازهای در دسترس دارد و پرانرژیترین فوتون را تولید میکند، نه کمانرژیترین فوتون را.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- نمودار ترازهای انرژی هیدروژن را به یاد بیاورید: با افزایش عدد کوانتومی، فاصلهٔ ترازهای مجاور کمتر میشود؛ انرژی فوتون نیز برابر اختلاف انرژی دو تراز است.
- در میان تمام گذارهای رو به پایین از تراز اولیه و ترازهای پایینتر، به دنبال نزدیکترین دو تراز باشید؛ گذار به حالت پایه کمانرژیترین فوتون را نمیدهد.
- اختلاف انرژی دو تراز بالاییِ در دسترس را از رابطهٔ حساب کنید؛ سپس از و استفاده کنید.